Carmelo D. Lariosa
Panadtaran, San Fernando, Cebu

PAGBAGTING gyud sa alas dose sa tungang gabii maoy nadungog ni Francisco ang bahihi sa kabayo ug ang lanog nga katawa sa usa ka babaye ug didto kini magagikan sa dako ug karaang balay sa mga Dimasalang. Sa misunod nga mga gutlo mao nay nadunggan ni Francisco ang mga tunob sa nagdagan nga kabayo nga morag migawas na gikan sa karaang balay. Mahitabo kini matag alas dose gyud sa gabii ug si Francisco ra ang makabati niini.

Dili taga dinhi sa balangay sa Dolorosa si Francisco. Nia lang siya kay miduaw sa masakitong igsuon nga babaye sa iyang amahan. Manghod si Tiya Linda niya sa iyang Tatay Franco. Ug kay ingon sa nagluya-luya na man ang iyang amahan maong gipaanhi gyud siya niini aron pagsusi sa kahimtang sa iyang iyaan. Si Tiyo Conrado ang bana sa iyang iyaan ug nalipay kaayo sa iyang pagduaw.

Sun.Star accepts donations for victims of Typhoon Ondoy

Apan wa gyud mapugngi ni Francisco ang pagpangutana bahin sa karaang balay. Naa ra sa atbang sa balay nilang Tiyo Conrado ang dakong balay, ug ang ig-agaw ni Tiyo Conrado nga si Mayong maoy gisuholan sa mga anak ni Mr. Dimasalang nga tua na sa Amerika aron moatiman sa balay. Mahapon na si Mayong mopauli sa ila.

“Unsa, may nadungog kang katawa sa usa ka babaye ug dayon bahihi sa kabayo, Francisco?” nahaiknat ang kilay ni Tiyo Conrado nga namulong.

“Oo, ug matag bagting sa alas dose sa gabii.”

“Wa kang kabati og tingog sa lalake?”

“Wa man, Tiyo. Kay ngano man diay?” ni Francisco.

“Kadtong imong nadungog katawa to ni Morella, ang anak nga bugtong ni Mr. Dimasalang. Dugay nang namatay si Morella.

Nahulog sa lawom nga bung-aw ang kabayo nga iyang gisakyan ug naapil kini,” mitan-aw si Tiyo Conrado sa karaang balay sa atbang. “Dako og yuta si Mr. Dimasalang. Siya ang dato dinhing dapita.

May hinigugma si Morella nga parehas nimog ngalan. Kaslunon na sila niadto, apan sa way tino nga hinungdan nilayas si Francisco ug wa na gyud mobalik pa dinhi sa Dolorosa. Ug tungod niini, samtang nagsakay sa iyang kabayo gituyo pagpaambak ni Morella ang kabayo didto sa lawom nga bung-aw sa ilang yuta…”

“Duna man kahay mga anak si Mr. Dimasalang nga tua na sa laing nasod, Tiyo, nganong niingon ka man nga bugtong siyang anak?” pakisayod ni Francisco.

“Naminyo man god og usab si Mr. Dimasalang. Kadtong tua karon sa gawas maoy mga anak niya sa ikaduha niyang asawa. Si Morella anak sa unang asawa niya,” patin-aw ni Tiyo Conrado dayong balik sa ilang kuwarto diin didto si Tiya Linda.

PAGKASUNOD gabii, nakita na gyud ni Francisco ang babaye nga nagsakay sa kabayo. Taas ang buhok niini ug mestisahon ang hitsura. Matahom nga babaye si Morella. Dili kusog ug dili sab hinay ang pagpadagan niini sa iyang kabayo. Mibahihi ang kabayo.

Gibati og labihang kakulba ug kahadlok si Francisco kay nasayod man siya nga usa ka multo kining iyang nakita karong gabhiona. Misamot ang iyang kahadlok dihang mibalik si Morella sakay sa kabayo. Mihunong kini tungod sa balay nilang Tiya Linda. Ug kay diha man siya sa binuksang bentana naklaro gyud niya ang bayhon ni Morella.

“Maayo kay mibalik ka dinhi sa Dolorosa, Francisco. Dugay ko na ikaw nga gipaabot. Karon nalipay ko kay nia ka na gyud ug dili na ko nimo biyaan!” Bugnaw ug lawom kaayo ang tingog ni Morella nga mikamay kang Franciso. “Dali na…”

Morag wa sa iyang buot nga nanaog si Francisco sa balay. Gipasakay siya ni Morella sa kabayo.

“Adto na ta sa atong abutanan, Francisco,” matod ni Morella.

Mibahihi ang kabayo nga gimandoan ni Morella sa pagdagan, “Hiyaaaaa, hiyaaaaa, hiyaaaaaaa!”

Morag naglutaw sa hangin ang kabayo. Nakita ni Francisco nga gipaliko ni Morella ang kabayo paingon sa usa ka lawom nga bung-aw ug unya gipaambak kini ni Morella. Nakasinggit si Francisco sa kakuyaw ug nalimot siya sa kalibutan.

Pagkahimatngon niyag buot nakita ni Francisco nga nagkumbitay siya sa usa ka sanga sa kahoy, kay nasangit ang dyaket niyang maong. Maayo gani wala siya mahulog sa ubos diin dunay dagkong mga bato. Human makalingkawas gikan sa sanga sa kahoy sa pangpang, nagdali siyang mipauli sa balay sa iyang iyaan. Didto iyang gisugilon ang nahitabo kaniya.

“Francisco, Undo, biya dinhi karon dayon! Nagkondenar ang kalag ni Morella sa gugma niya kang Francisco nga kamay-ong nimog hitsura ug parehas nimog ngalan. Lakaw na. Ayaw pagdugay dinhi, kay karong alas dose sa gabii balikan ka ni Morella ug lagmit may mahitabo na gyud kanimong dautan,” nangluspad si Tiyo Conrado nga namulong.

Mibiya dayon si Francisco sa balay sa iyang iyaan ug samtang siya naglakaw pagahidunggan niya ang bahihi sa kabayo didto sa karaang balay sa mga Dimasalang.(KATAPUSAN)