Fred Fuentes Monternel
Caduawan, Tabogon, Cebu

MAO pa gyuy paghagtok sa alas sayes sa gabii dihang kompleto na nga naluto nila ni Noy Cesar ug Day Celing ang laminang mga pagkaon nga ihalad atubangan sa altar, alang sa pagsaulog sa unang adlaw sa kalagkalag sa buwan sa Nobiyembre.

Nag-aso-aso ang gisadong baboy, adubong baboy ug manok, lima ka linat-ang tinibuok sunoy manok bisaya. Nagplastar usab sa talad kan-anan ang duha ka patutin nga itik nga gituyo gyud pagluto ni Noy Cesar. Diha usab ang kalderitas nga kanding. Dihay biko, bibingka, pinyato, puto maya ug budbod. May siniping hinog saging sama sa tundan, kardaba, amarilyo, bungan, luminos, salibagyo, tagmukoy ug tindok nga giaray diha sa lain nga lamesa.

Sun.Star accepts donations for victims of Typhoon Ondoy

Giandam ko ang akong kaugalingon kay sa unang higayon, ako ang gitahasan nila ni Noy Cesar ug Day Celing sa pagpanangpit sa mga kalag sa nitaliwan na namong ginikanan, apuhan ug kaparyentihan alang sa giandam nga panihapon.

Sa lantay sulod sa balay ug sa pantawan sa balay nilang Noy Cesar naghinam-hinam nga naghulat ang upat ka mga anak sa magtiayon ug akong mga pag-umangkon. Diha poy pito ka mga silingang nangalagkalag. Kay inigkahuman ko sa seremonyas sa pagpanangpit mosunod dayon ang pinakalay sa mga pagkaon.

“Pedot, sugdi na ang pagpanangpit kay dia ay, si Cesar katungabon na kaayo sa litrong tuba. Nagtilagak na ang laway…” agda ni Day Celing.

Sa matag kasaulogan sa kalagkalag mopauli ko sa among sityo sa Candangas, baryo Caduawan, aron makaduaw ug makapanagkot og kandela sa lubong nila ni Tatay Vidal ug Nanay Tutay. Makaduaw sab ko ni Day Celing, magulang kong igsuon nga naminyo kang Noy Cesar.

Sadya gayud ang probinsiya panahon sa kalagkalag. Morag ‘homecoming’ ug ‘reunion’ sa pamilya kay ang nagpuyo na sa siyudad ug sa lain-laing dapit motuyo pagpauli aron duawon ang lubnganan sa ilang mga minahal nga nitaliwan na sa laing kalibutan. Sa among sityo Candangas matag kalagkalag ang tanang panimalay mag-andam gyud og mga pagkaon aron ihalad sa altar. Morag pista.

Gisugdan ko dayon ang pagpanangpit. Miluhod ko sa hawanan atubangan sa altar. Mikibot ang akong baba sa pagsangpit sa mga kalag nilang Tatay ug Nanay, mga apuhan ug kaparyentihan.

“Tay, Nay, tangka na kamo sa talad kan-anan. Ania kining lamiang mga pagkaon nga gitagan alang kaninyo. Pangaon na mo.

Inyo karong adlaw ug ikalipay namo ni Day Celing ug Noy Cesar, lakip na ang ilang mga anak, nga tilawan ninyo ang giandam nga mga pagkaon…!”

Mihunong ko. Miginhawa. Unya mipadayon sa pagsangpit. Gikuha ko ang karaan nga hungot ni Tatay nga napuno sa dal-as nga tuba.

“Tay, ania kining paburito mong asgad nga tuba. Imna ni Tay…!” Gipiyong ko ang akong mga mata ug mihilom sa pipila ka mga gutlo aron paghatag og higayon sa mga kalag nga mangaon.

Taudtaod misulti ko, “Tay, Nay, kon nahuman na kamo sa pagpangaon, hatagi mig timailhan karong gabhiona. Pabatia mi sa bisan unsang tingog…!”

Nahipugwat ko. Didto sa silong kalit lang nga misulbong ang nagkadaiyang mga tingog: tingog sa timos, mangliw ug gangis.

Nakapahiyom ko ug inanay kong gibuka ang akong nagpiyong nga mga mata. Gipaliraw ko ang akong panan-aw sa itaas sa balay ug sa alirong.

“Noy Cesar, Day Celing, human na ang pagpanangpit. Mangaon na tang tanan…!” giingnan ko ang magtiayon.

Abtik nga nanaka dayon ang mga silingan nga nangalagkalag uban sa upat ka mga anak nilang Day Celing ug Noy Cesar.

Way tihik-tihik ang pinakalay. Apan miungot ang akong panan-aw sa pultahan. Maoy nabantang sa akong panan-aw sila si Tatay Vidal ug Nanay Tutay nga nagpahiyom kanako ug nagwara-wara sa ilang mga kamot samtang mikanaog sa hagdanan, dayon gilamoy sa ataon nga kangitngit. (KATAPUSAN)