Sugilanon: Paskin sa bungbong

Saturday, February 6, 2010

Alcea Maningo
Cangyan, Carmen, Cebu

SI ATTY. Fred Lerio mao ra gyuy bisita sa magtiayong Brendo ug Senda sa pista sa ilang lungsod. Paniudto ilang hikay. Gituyo nila kay duna silay mahinungdanong ikonsulta sa abogado. Suod kining higala ni Brendo. Kababata niya ug klasmet gikan sa elementarya ngadto sa hayiskol. Subra sa bayinte anyos na silang wa magkakita. Retirado na si Brendo sa pagkapulis. Si Senda usa sab ka pulis.

Have something to report? Tell us in text, photos or videos.

Gibusog ug gihubog una nila ang abogado una sila nangunsulta.

Click here for stories and updates on the Sinulog 2010 Festival.

“Duna mi silingan, Fred, nga hilig kaayog sulat og sugilanong binisaya. Kasagaran sa iyang mga sugilanon namantala sa Superbalita. Unya duna gyuy palakbit nga insulto ug bugalbugal namo. Kasagaran among kinabuhi ug kinaiya masulat sa iyang sugilanon. Natural, lain ang ngalan, trabaho namo ug lugar gipuy-an. Puwede mi makakiha og libelo anang tawhana?” saysay ni Brendo.

“Una sa tanan, kanang sugilanon ‘fiction’, mugna sa hunahuna o bunga lang na sa imahinasyon sa nagsulat. Duna nay gitawag ‘literary license.’ Kon nagsulat pa na siyag panahom, open letter to the editor o artikulo, unya ginganlan gyud mo diha nga ngil-ad inyong binuhatan, seguradong makakiha gyud mo,” ni Atty. Lerio.

“Bisan tataw gyud kaayo sa sugilanon nga kami ang kontrabida?” misinta si Senda.

“Bisag mokiha pa mo, di gyud mo kaprobar nga kamo ang gitumong sa sugilanon,” matod sa abogado.

“Ngano man, Dok… aw, atorni?” ni Brendo nga ubay-ubay na ang nainom.

“Inigpanistigos niyo nga kamo giinsulto ug gipakauwawan sa sugilanon, pangutan-on mo’s abogado sa magsusulat nga, ‘Tinuod ba ning nahitabo ang naa sa sugilanon?’ Di mo katubag nga tinuod kay ang lugar ug mga tawo diha lain og ngalan. Kon moingon sab mo tinuod, sundan mog pangutana, ‘Diin o kanus-a nahitabo.’ Di mo katubag kay ang lugar sa sugilanon di man tinuod. Mao nay nakalisod!” ni Atty. Lerio nga nagpanglingo.

“Tataw man gyud sa sugilanon nga kami ang gitumong,” ni Senda. “Among mga silingan mismo mopabasa namo kon silay unang makabasa. Wa gyud diay tay mahimo ana, atorni?”

“Ang mahimo ninyo, pagsuwat sab mog sugilanon. Siya ang kontrabida,” ni Atty. Lerio.

“Yamat ra sab. Kadaghan na ko mosulayg sulat. Wa man gyud mapublikar,” ni Brendo.

“Ang inyong buhaton, kataw-an ninyo ang nagsulat. Unya kusion nimo sa pag-ingon, ‘Maayo gyud kang mosulat; naa man gyud ko kanunay sa imong sugilanon.’ Kon iyang tuyo palaguton mo, mounding nag sulat kay wa man mo maglagot. Kon maglagot mo, ganahan nuon siyang mosulat,” esplikar sa abogado.

“Dili gyud diay ta kadaog kon mokiha?” ni Brendo.

“Mahulog ra gyud na siya nga suspek sa libelo. Sa magsusulat og sugilanon bisan unsa ka daghang utok nga nag-ingon nga kamo ang gitumong, pruybahon gyud ninyo sa husgado nga kamo gyud ang gitumong. Pruybahon ninyo nga sad-an siya,” matod ni Atty. Lerio.

Nagpanglingo ang managtiayon. “Mao diayng isog kaayo si Dencio nga moingon, ‘Kon agrabyado mo, kiha lang! Ayaw paghimog inyong balaod!’” ni Brendo.

“Aron makabawos mo, paghimog inyong sugilanon. Ang iyang kinabuhi ug kinaiya na say mapatik didto. Kon dili hutda lag sulat inyong bungbong,” sugyot sa abogado.

“Ha? Nganong nakaingon ka ana?” ni Senda.

“Kita man ko’s inyong bungbong sa luyo nga may paskin, ‘Kawatan, Tikasan, ug Bright gyud ka!’ Ayaw pamasangil.” Matod ni Atty. Lerio.

“Nahimo lagi ming ‘vandals’ sa kaugalingon namong bungbong tungod anang tawhana!” ni Senda.

“Ang maayo ana, ayna lag tagda. Kay kanang tawhana KSP!” ni Atty. Lerio nga mipunit sa iyang baso sa bino ug nakig-toast kang Brendo. (KATAPUSAN)