Aquino orders crafting of roadmap to resolve Sabah crisis

CORREGIDOR ISLAND, Cavite -- President Benigno Aquino III has ordered concerned government agencies to conduct a research and craft a roadmap toward a peaceful resolution of the Sabah issue.

In his speech keynoting the groundbreaking ceremonies for the development of the Mindanao Garden of Peace in commemoration of the 45th year of the Jabidah massacre here, the Chief Executive said the use of violence is not the effective way to resolve the Sabah issue.

"Ang tungkulin ko po: halughugin ang kasaysayan para sa mga katotohanang ito, at mula roon ay maglatag ng direksyon na tatahakin ng ating bansa ukol sa usapin ng Sabah -- isang direksyong sinisiguro ko po sa inyo ay hindi gagamit ng dahas," he said.

The President said he specifically ordered the Departments of Justice and Foreign Affairs and the Office of the Executive Secretary to conduct a research and "propose a roadmap toward a peaceful resolution of the Sabah issue."

The President expressed sadness over the standoff in Lahad Datu in Sabah, Malaysia, that resulted in the loss of lives of many Filipinos.

He called on the Filipinos to remember the grim chapter in the country's history known as the Jabidah Massacre, and asked his fellow countrymen to learn from history that violence is not the effective way to resolve the Sabah issue.

Following the tragic Jabidah incident, several Moro communities lost trust and confidence in the government of then President Ferdinand Marcos.

"Dahil sa insidenteng Jabidah, tuluyan na ngang nawala ang kanilang tiwala sa pambansang pamahaalan; nagsimula silang pumalag, kaya't pinadala ang Konstabularyo, na kinalaunan ay pinalitan ng Sandatahang Lakas. Nanganak ng dahas ang dahas; ang mali, nagbunga ng mas malalaki pang mali," he said.

He said what is happening now in Lahad Datu is a "tragedy" similar to the Jabidah tragedy.

"Ngunit marahil ang pinakamalaki pong trahedya ay tila yata hindi pa tayo natututo sa mga aral ng nakaraan -- na ang pagsunod sa batas, at ang pagrespeto sa mga patakaran, ang tanging makatarungang tugon sa mga hamong kinakaharap natin," the President said.

"Hindi po ba't puwede naman sanang maiwasan ang situwasyong ito, kung pumasok lamang tayo sa tamang proseso? Anuman pong pilit nating magsimpatiya, hindi po maiwasang manghinayang, malungkot, at masubok ang ating pasensya -- dahil gaya ng nangyari sa Jabidah unit, may mga taong inuna ang sarili, kaysa ang kapakanan ng ating mga kapwa Pilipino,” he added.

The President underscored the need for cooperation among the government, the public and all other entities to achieve a solution to the dispute.

Aquino slammed those who have allegedly instigated the Sabah incident.

He said those behind the Sabah incursion were only pushing for their self interest and not thinking of the welfare of the majority of Filipinos in the Malaysian state who could be further displaced because of the ongoing violence.

"Tantsahin po natin: Sa mabilisang komputasyon, kung ilalagay sa limang katao kada pamilya, papalo ng isandaan at animnapung libong pamilya ang mga kababayan nating ito. Sa pagkain pa lang po, kung 250 pesos ang kakailanganin kada tatlong araw ng bawat pamilya -- katumbas ng 4.87 billion pesos sa isang taon para sa kanilang lahat. Ang pabahay naman para sa kanila, sa mabilisan ding komputasyon, ay aabutin ng 32 bilyong piso -- at iyan po ay hindi pa kasama ang lupa," Aquino said.

"Pagkain at tirahan pa lamang po iyan; wala pa sa bilang ang pagtuturo sa kanila ng angkop na kakayahan, ang paghahanap ng lupang sasakahin kunsakali, ang mga dagdag na silid-aralan para sa mga bata, ang pag-enrol sa PhilHealth, at iba pang mga serbisyong kailangan upang makapamuhay sila nang may dignidad. Aling programa po kaya ang kailangan munang ipagpaliban upang mapunan ang mga ito? Ano kaya ang maitutugon natin sa iba pang Pilipinong kailangan din ng kalinga ng estado? Maaari po ba silang bulungan ng, 'Pasensya na muna kayo, maaantala ang pag-unlad ng buhay ninyo?’" he added.

During the event, the President also honored the Jabidah martyrs who laid down their own lives for a just cause.

"Magsilbi rin po sanang tanda ng pagkilala ng pamahalaan sa pagdurusa ng mga Moro ang aking pagpunta rito. Hindi man po natin mababago ang pagkakamali ng nakaraan, tungkulin nating siguruhing hindi na mauulit ito. Nawa’y maalala natin ang naiwasan sanang pagdanak ng dugo ng ating mga kababayan; sa ating paggunita, harinawa, ay mabibigyang-saysay ang kanilang pagkamatay," he said.

The President also directed the National Historical Commission of the Philippines to recognize the Mindanao Garden of Peace as a historical landmark. (SDR/Sunnex)