Ing Pamangaylangan karing Lagyu, Palayo at Taguri
-A A +ABy Kragi Garcia
Kapisik
Saturday, July 21, 2012
“O Ginu ko, ing Nwan Mung Lagyu kabud yang makapagkalam karing sablang mabibye, at layun atin Kang dina-dinalan at kata-katang Lagyu, mengari king Krishna, Govinda, Jehovah, Allah, et dakal pang aliwa. Karing alang-kasingkatas a Lagyung deni memunan Ka karing sabla Mung alang kasing-katas a upaya. Ala mang maigpit at masulit a batas king pamanyambitla karing Lagyung deni. O kanakung Ginu, kapamilatan ning Kekang ganaka, pepaburyan Mu kaming saguli mung makalapit Keka kapamilatan ning pamanyambitla karing kekang Lagyu, dapot king kelampalad ku ala kung pangaburi kareti.”
-- Kadwang Pangadi, Sri Chaitanya Mahaprabhu
“Ikabus mu ku Ginu kapamilatan ding Lagyu Mu.”
“Ing kasawpan tamu ati yu karing Lagyu ning Ginu a linalang king banwa’t labwad.”
“Sawpan Mu kami Dyos, para king ikakabus mi, para king ikaligaya ning Kekang Lagyu, at idayu mu kami at ilako la ring kasalanan mi, para king ikanabang ning Kalagyu mu.”
– Dalit 54:1; 124:8; 79:9
--oo0oo--
JC. LJ. KG…makanyan no reng bayung lagu ngeni. Kanita makilagyu la kareng sikato magaling ding tau, kareng matenakan o byasa, o karing mayap o banal.
Makananu kaya nung ala lang lagyu reng tao? Makananu lang akilala? Makananu lang apibukud-bukud? Makananu lang awsan? E naman malyaring “oy” mu ing iyaus tamu. O kasi “oy” tamu ngan. O agyang nanu mung mabibye makilagyu, e. Asu, pusa, asan, ayup, manuk, babi, damulag o kabayu…pati pin bagyu ating lagyu. Segana-gana ating lagyu o ding ala pa mipalagywan la mu rin!
Wa pin naman, kasapwak na ning tau keti king masala kanita ya pa keraklang mirinang lagyu. Makanyan man, ating pengaring kabuktut ya pa ing anak da panisip da ne o pamili da neng lagyu. Pakilagyu de king metung karing pengari da, king metung a sikat o mayupayang tau, king metung a bayani o santu, o king kasalungsungan – karing artista!
Karing kalupa tamung Kristyanu, ing lagyu mipapatibayan ya kapamilatan ning binyag. Karing aliwang kasalpantayanan atin lang aliwang paralan bang mipalagywan ya ing supling. Karing alang kasalpantayanan, deng mung pengari kabud ilang mamye lagyu karing anak da.
Neng itamu megi da katamung sakup ding Kastila o Espanyul, keraklan kekatamu, lakwas na inyang minunang panaun, tiki da ka tamu karing lagyu ring santu karing piyaldawan o kalendaryu.
Ing makatula, ing “Jose” mikaka-palayo yang “Pepi” o “Peping”; ing “Maria” mipapalayawan yang “Ating” o “Maring”; ing Pedro, mipapalawayan yang “Iru” o “Diru” o Idring”; ing Pablo, mipapalawayan yang “Ambu” o “Abling”; ing Miguel – “Igi” at ing “Jesus” keni dane mi mipapalayawan yang “Esung” o “Susing”.
Nung makabayu la: Joey o Joe; Mary; Pete o Peter; Pol o Paul; Mike o Mickey; Jess o Jessie.
Keraklan karing lagyu magagawa lang palayo kapamilatan ning pamandagdag da king kulit a “nga” o”ng”. Mapilang alimbawa: “Rosa” at saka “ng” + Rusing, nung e man “Sayung” o “Saring” o “Osang”; “Patricia magi yang “Patring”; “Antonia” magi yang “Toning” o Tunying”. Ing aliwang palayo king Pedro – Pidring; king Juan – “Juaning”; king “Alfonso” – “Ponsu” o “Ponsing”.
Nung makabayu la: Rose; Tonette; John o Johnny; Al o Alfie.
Atin namang deng tawling mapilang kulit da ring lagyu ilang gagawan dang palayo. “Beatriz” – “Atris”; “Nicolas” – “Kulas”; “Josefina” – “Pining” o “Pinang”; “Felisa” – “Feling” o “Isang”; “Anastacio” – “Tasyu”; “Bartolome” – Tulume”; “Beata”, “Honorata” o “Renata” – Atang”; “Renato” – “Atu” o Atung”.
Nung makabayu la: Bea o Trixie; Nick o Nickie; ; Josey o Finney; Issa o Izza; Taz o Tax; Renz o Rene.
Potang anak ya pa ing tau, miyayaliwa ing taguri kaya. Mekad angga na potang dagul ya’t tumwa darala no pa reting palayo o taguri kaya. Makanyan man, ding taguri keraklan masura la kabaldugan.
Mapilang alimbawa: “Andak” king Pandak; “Uga” karing mangatuling o baluga; “Dok” karing duling; “Pilentut” o “Pilenggut” karing pile; “Tabatsuy” o “Tabatsing” karing mataba o karing aliwa – “Babi”; “Sampad” karing sampad a arung; Kuluping” karing makabalikudkud o kuluping balugbug; “Kab” karing kabalag o kabural; karing “Palitu” o “Tuyu” o “Payatut” karing payat. Dakal kareti ing lakwas makatula pa a e miyabe, makabitasa ku.
Aru! Kapagsistyan ing balu ding Kapampangan. Deti ilang yaus da kabud makagulut la ring pamalagywan da. Kabud makayarap na la – detang masanting dang palayo kumwari ilang yaus da.
O mekad neng kai naman – deng pengari potang asno kamwa karing anak da – ing lagyu dang tibubus yang gugulisak da king anak a kakamwanan da’t panagkasan.
Makanyan mu naman karing miyasawa. Nung masalese la pamiyutus, miyayaliwang mangayumu’t manganyaman a taguri ing yaus da karing asawa da. Kabud mipate la’t mipagkamwa – miyayaliwa mu namang taguring tiktak kasura ing yaus da karing asawa ra. Subali pa king palmuran da la.
Kapamilatan ning lagyu – karin ya makikilalang tambing ing ninuman. Iti malyaring magdala yang dangalan o kamarinayan. Inya sa’t ating kasebyan - “E me paburyang masisira ing kekang lagyu”. Kasi nung masira ya lagyu ing ninuman malyari yang bala layak a pikakasaman ing lagyu na. Damdaman de pa pitsupe-tsupe da ne.
Ing legwan o sentingan ning lagyu e mu kabud king nung makananu ya kalagu o kasanting iti, nung e nung makananu ya panugali ing magdala kaniti.
--oo0oo--
Malyari kang magparalang sulat munikala o sisti o mangutang dikil king KAPISIK king aldo iti o karing milabas na. Parala mu kabud o iyaus king kek’ong talasuyung talasulat king text o cp: 0919-6940-224 o king email: garciakragi@yahoo.com o king facebook: http://www.facebook.com/i.krag. ©Copyright 2011. All rights reserved.
Published in the Sun.Star Pampanga newspaper on July 22, 2012.
Opinion
Forum rules: Do not use obscenity. Some words have been banned. Stick to the topic. Do not veer away from the discussion. Be coherent and respectful. Do not shout or use CAPITAL LETTERS!
