Mapagmasabal A Pamagpengari

“ARYAN ta na ing kakulangan king dane ning Pamagaral, dapot ing mekad malyaring kakakulangan mandatila pa mu rin pauli ning ing kabilangan ding talapagaral tamu bala-balaus mitatas. Mekad ing Mapagmasabal a Pamagpengari makasaup bang alutas na iti.” -- Punbangsa Benigno Simeon Aquino III, Ing Talumpati Dikil king Kabilyan ning Bangsa, Banwang 2012 (State of the Nation Address, 2012)

“Nung makananu yang mitatakpang asuk ing api, nung makananu yang mitatakpan ing salamin king alikabuk, o nung makananu yang ing pungul mitatakpan ya king pilunan, makanyan mu naman, ing mabibye lelangan mitatakpan ya king miyayaliwang balitang niting kapangaybugan.

Inya pin, ing panimanman ning tau mitatakpan ya king alang-anggang kasalang king arle ning kapangaybugan, alang kebsyan at lalagablab anting api.

Ding panamdam, ing isip at ing kebyasnan ila ring piluklukan niting kapangaybugan, a tatalukbung king tune nang belwan ning mabibye lelangan at magpalibo keya.” -- Dalit ning Kakataskatasang Panginwan, Dangka 3, Sunis 38-40 (Bhagavad Gita, Chapter 3, Verses 38-40)

*****

Dakal lang sinaingsing sumangid da naman ding e mu ditak a bilang da ring pinalakpak kilub ning Bulwagan ning Batasang Pambangsa king pamanyamabitla na karing amanung “Mapagmasabal a Pamagpengari” ning punbangsa tamu. Nanu ing kesukal da lub ding mapilan at ketula da naman ding balamu lakwas dakal a mekaburi king makuyad a dake ning talumpating ita?

Ing kabaldugan na pin kayang buring sabyan P-Noy ya pin ing dikil king RH Bill inyang sinabi no ring adwang katayang “Responsible Parenthood” o “RP”? Ing RP wari tambing yang mangabaldugang katulid na ning “Reproductive Health”? Antita pin kaya?

Karing dikilan nang paksa, balamu iti yang pekatingiran da ring manalakaran mibansagang ‘Pro-Life” (ding maniwalang ing bye magmula ya king penandit ning pamitagmu ring bini at punla king atsan ning indu) a kasalang da naman ding ‘Pro-Choice” (maniwalang ing pungul kabang e pa misapwak e ya pa tau), inya sa’t malyari ne pang ilaglag ning makikabuktut o ilang adwa ning memuktut.

Aku, kampi ku karing “Pro-Life” agyang pibali-baligtad de pa ing banwa, labwad at metu-sikluban!

Makanyan man, ing basa ku king talumpati nang P-Noy dikil king “Responsible Parenthood” e mangabaldugang mamayun ne kaniti.

Maragul ing kapanwalan kung aliwa ita ing buri nang pakabaldugan o mekad titimplan namu nung nanu ing munikala da ring keraklan.

Nung kampyan nang P-Noy ing RH Bill (a makapampan king amanwan dang pamagmasabal kanu karing kababaynan dapot ing kasukdulan na niti ya pin ing pamamate karing pungul a babye panganib o alingasngas karing ima) – maragul ya maging kamalyan at agyang ding pengari nang meyangu na bye e da ayunan iti.

Ing kakalulwan e tutung yang makatud a sangkan ning pamangaylangan king pamamate karing pungul kabang ati lu pa kilub ning pilunan da. Ing kamatutwanan, alang sangkan a migit pa kaulaga kesa king bye ning ninuman lakwas na ing alang akarapat at alang kamale-male pungul! Ing kakalulwan, nanu mang gawan da ring ketawan e mabating, magisan o magwakas.

Ngana ping Yesus king Mateu 26:11: “Pauli ning ding pakakalulu parati lang akayabe yu, dapot Aku e yu ku akayabe parati”.

Deng pakakalulu, nu man karin dane ning yatu, agyang karing pekamasaplalang bangsa atin pa mu rin. At e ing pangamabandi o masapalala ing maging sangkan bang ing ninuman ligaya ya. Inya sa’t dakal lang maging dalamat king bawal man o e bawal a panulu,; dakal lang makamate at magpakamate; dakal la mu namang mabanding e tutuntun king batas; dakal la mu ring masisira pamikasal inya paburen da karing batas da ing pamikawani ring miyasawa; at dakal la pa mu ring agyang mabandi la maglaglag o papaten da la o papapate da lang sarya ding pungul karing atsan da.

Karing bangsang masaplala agpang king pibandyan panglabwad, e kakalulwan ing sangkan ning pamamate da karing pungul. Ing sangkan – panga-makasarili!

Agyang atin lang silid para karing “audio components” da, HDTV, “Blue Ray Player” at miyayaliwang “computer” at “gadgets” da; para karing dakal dang saken; para karing asu at aliwang sese da – dapot ala lang silid makaparikil para karing magulyan nang pengari da o karing anak dang e da buring ibait uling para karela mamye lang sakit buntuk karela!

Deng babai kanung melapastangan o me-“rape”, babaing e da agyung manganak uling masakit la at babaing e da buring pakasalan o pagmasabalan ding mekabuktut karela agyang nu la pa man anti kabandi’t kasaplala reti – atin la kanung karapatang makamate karing kabuktut da!

Awsan dang Pro-Choice bang mika-karapatan lang mamili kanu. Ing pungul wari ala yang karapatan? Kakalulwan ing sangkan? Ali. Ali at migit king nanu pa man – ALI!

Makabawas la king panaun, king pibandyan, king tula o ligayang pangsarili. Makasira lang aske katawan. E no kanu maging makatulu wawa, makapangabang batal at makapamural mata! Makabawas lang legwan. Mabawas na la ring sasamba karela.

Ding lalaki naman, mabawas la legwan ding kasiping da karing tudturan da; mapilitan lang pakasal king abuktut dang e da sasaryan a e da na man tune buri; masira la panaun king pamakiyabe da; masira la payntungulan king karelang kapanintunan o parasan at miyayaliwa pang sangkan pangmakasarili.

Inya buri deng maging batas ing RH Bill uling buri da agyang
makananu mu e la masumbat karing karelang pilubluban. Mengari king neng makabatas ing pamaninum alak, agyang ikasakit da pa’t ikamate ring keraklan – magtabugak la pa mu rin king alak!

Pasibayu - ing sangkan ning RH Bill – panga-makasarili! Ne pu, P-Noy!

*****

Malyari kang magparalang sulat munikala o sisti o mangutang dikil king KAPISIK king aldo iti o karing milabas na. Parala mu kabud o iyaus king kek’ong talasuyung talasulat king text o cp: 0919-6940-224 o king email: garciakragi@yahoo.com o king facebook: http://www.facebook.com/i.krag.