|
Friday, August 12, 2005
Obenieta: Katugnaw sa ting-uhaw
By Myke U. Obenieta
Pungko Pungko
Aron dili molagum samtang gilumsan sa kapig-ot, kinahanglang di mahub-san sa paglaum. Magpalutaw-lutaw na lang, ug magpa-gaan sa balatian. Ug kini mao’y gibuhat sa Metro Cebu Water District (MCWD), wala gyud mopatidlom bisan pa’g ang ilang nahibal-an kuyaw mopagahi sa apapangig kay wa’y kalainan sa bato nga gihigot sa liog: Nagkanihit ang tubig.
“The situation is not good,” matud pa sa MCWD. “But we can’t say it’s hopeless…” Maluwas ra kuno ta puhon, bisan pa man kon mora sila’g gipuga sa kabalaka nunot sa ilang nasuta. Bahin sa kauhaw, paminaw: Nagkinahanglan ang molupyo sa Metro Cebu og 250,000 cubic meters nga tubig matag adlaw apan 110,000 ra ang mahatag sa MCWD karon.
Dili unta lawom atong panghupaw kon dili pa lang unta mabaw ang paglaum nga buot untang ipatugkad nato sa MCWD. Kay kuyaw pud baya kon maglaum ka sa wala. Nindot kon gipa-kapinan pa unta’g pamahayag sa MCWD kon unsa’y hinungdan nganong padayon ang pagbuha-gay sa ilang paglaum.
Kay sa pagkatinuod lang, dili ikahibulong kon magdiwalwal sa kauga ang atong dila tungod ning mga kasayuran nga sarang ng mopahugot sa atong tutonlan.
Pananglitan:
Labihan ang pagdahili sa yuta nunot sa pagka-opaw sa kalasangan sa Sugbu, ug kini mao’y nakapasamot sa pagkagusbat sa mga “watershed areas.” Gibanabana nga mokabat og 80 porsyento sa imabawng’ bahin sa yuta ang nidahili ug nahanaw na. Angayan natong tugkaron nga ang Sugbu, nga giila sa mga siyentipiko nga duna’y “zero forest cover,” nagsalig og 99 porsyento sa tubig gikan sa yuta o “groundwater.” Dayag na lang bisan sa buta nga ang wala’y pu-as nga pagpamutol sa kakahuyan mipakunhod sa “groundwater” nga alang unta sa panginahanglan sa mga kabanayan.
Sa ilang pagtuon niadtong 1991, ang Japan International Cooperation Agency mipadayag nga ang Metro Cebu nahilakip sa siyam ka mga “water-critical areas" gawas sa Metro Manila, Davao, Baguio, Angeles, Bacolod, Iloilo, Cagayan de Oro and Zamboanga.
Bisan pa’g duna pa’y matilok nga tubig sa mga dapit sa Metro Cebu, dili makatagbaw sa kauhaw ang nahibal-an nunot sa usa ka pagtuon nga gipahigayon sa Central Visayas: Labaw pa sa katunga sa mga kalungsoran ug dakbayan sa lalawigan sa Sugbo wala’y kakuhaan og mainom nga tubig.
"The world's thirst for water is likely to become one of the most pressing resources issues of the 21st century," sumala pa sa gimantala sa World Resources Institute didto sa Washington. Ug kini gidasonan sa pamahayag sa Department of Environment and Natural Resources atul sa pagsaulog sa Earth Day sa niaging tuig: "We cannot talk of providing sustainable water to the people unless we protect the sources of the commodity, the watersheds."
(yomyko@yahoo.com)
(August 12, 2005 issue)
Write letter to the editor.Click here.
Join the Sun.Star message board.Click here. |
|
[return to top]
[home]
[network page]
|
LOCAL NEWS
BUSINESS
OPINION
SPORTS
LIFESTYLE
FEATURE
SUPERBALITA
WEEKEND
|
