Todiño: Paggukod sa fake news | SunStar

Todiño: Paggukod sa fake news

Time to read
1 minute
Read so far

Todiño: Paggukod sa fake news

Monday, September 04, 2017

UNSA may implikasiyon sa ulahing balaod Republic Act 10951 gipirmahan ni Presidente Duterte ngadto sa media community>

Ang maong balaod nagsilot niadtong mapalgang sad-an sa pagpakatap og fake news kon peke o dili tinuod nga balita nga makaapekto sa kahapsay sa publiko.

Giduso kining balaod nunot niining pagsiaw pagkatap sa mga fake news.

Dili man gud ikalimod, daghan nang mga taphaw, tinuis ug dili tinuod nga impormasiyon nga gisabwag kanunay sa bisan unsang pamaagi – sa social media o bisan sa lehitimo nga media outlets sama sa radio, television ug newspaper.

Sa social media lang, ilabi na sa Facebook, naghinobra na ang mga fake news nga, kon dili ka magmatngon o masusihon, hayan imong hangpon nga usa kini nga tinuod nga balita o impormasiyon.

Unya, mismo sa atong mga lehitimo nga media outlets, halos matag adlaw mabasa, madungog ug makita nimo ang mga fake news. Ngano man? Imbes ang kamatuoran maoy i-report, tuison hinuon kini aron pagdaot sa usa ka tawo o grupo, ug pagbayaw sa laing personalidad. Tungod niini, nakompromiso ang kamatuoran gumikan sa personal nga agenda sa usa ka tigbalita.

Busa dakong hagit kini sa mga tigbalita. Himuon unta kanunay ang pagka-responsable sa paghatod og impormasiyon basi sa tiunay nga sitwasiyon o pahayag sa tinubdan.

Pero, mag-atubang og dakong hagit ang gobiyerno sa pagpatuman niini diha sa paggukod sa mga fake news sa social media.

Hinuon, angay determinahon sa gobyerno unsa kining fake news batok sa yanong panghunahuna o komentaryo nga gipadangat ngadto sa publiko. Dako ra ba pud ang posibilidad nga mas daghan ang motuo ug maagni sa ideya o komentaryo sa tigbalita kay sa balita mismo.

Ang tiunay nga tumong aning balaod, sa akong pagsabot lang, nga mahatagan og insaktong kasayuran ang publiko, ug usa kana sa batakang katungod sa katawhan, ug dili makompromiso ang kahapsay ug kalinaw sa komunidad.

Karon nga gisugdan man gyud sa administrasiyon ni Duterte kining paglimpiyo sa mga kasayuran gikan sa bakak ug sayop nga impormasiyon, mas maayo tingali hingpiton nalang gyud nato ang kampaniya batok niining mga dili tinuod nga impormasiyon.

Sama pananglit, ang atong history book nga maoy gitamdan sa pag-edukar sa mga estudyanti kabahin sa panghitabo sa atong nasod. Hangtod karong panahona, daghan ang konbensido nga dili tinuod ang tanang napatik ug gipanghisgutan sa atong mga history book o kasaysayan.

Dili baya malalis, pananglit sa isyu ni kanhi Senador Benigno Aquino Jr., dunay nagtuo nga usa siya ka bayani samtang daghan sab ang nagtuo nga usa siya ka traydor. Nituhop kana sa ilang panghunahuna gumikan sa impormasiyon sa kasaysayan nga ilang nadungog ug nabasa – kana dependi usab sa author o nagsulat sa kasaysayan.

Unsa may approach sa administrasiyon niini aron matul-id na kining tanan? Si kanhi Presidente Marcos usa ba ka diktador o dili, usa ba siya ka maayong presidenti o daotan. Daghan pang angay husayon nato diha sa atong kasaysayan. Ug mas delikado kini, kon dili makorehian, kay sa mga fake news karon, kay ang sayop nga pagtuo mohilo sa linghod nga panghunahuna sa inosenting estudyante nga buot unta makisayud sa kamatuoran.

Gipatik sa mantalaang Superbalita Cagayan de Oro Septembre 05, 2017.

View Comments