Todino: Kinsay angay basolon | SunStar

Todino: Kinsay angay basolon

Time to read
1 minute
Read so far

Todino: Kinsay angay basolon

Wednesday, December 27, 2017

WALAY natala nga namatay dinhi sa dakbayan sa Cagayan de Oro nunot sa pag-igo sa bagyong si Vinta.

Apan, basi sa reports, dunay 120 ang nangamatay ug 160 ang nangawala sa tibuok Mindanao.

Dili sagad bisitahan sa bagyo ang Mindanao. Hinuon, ning ulahing mga katuigan, pipila na ka mga paghagoros sa bagyo nga midalikyat sa atong lugar.

Taliwa niining tanan, naa gihapon kining problema nga pwede man unta malikayan aron masalbar ang kinabuhi sa mga tawo.

Daghan gihapon sa atong mga kaigsoonan nagpahimutang sa ilang kabalayan daplin sa suba.

Basi sa Water Code of the Philippines, walay tugotan nga manimuyo tulo ka metros gikan sa utlanan sa suba, baybayon, o sapa sa dakbayan, 20 ka metros kon sa umahan, 40 ka metros kon sa kabukiran.

Kini nga kodego angay na tingali usbon nato kon inutil gihapon ang gobiyerno pagsumpo sa mga illegal loggers.

Bisan pa tumanon nato ang balaod nga nagtugot sa gilay-on diin mahimong makatukod og gambalay duol sa suba, baybayon, o sapa dili gihapon nato ikapaniguro nga luwas ta. Ngano man?

May bagyo o wala, basta dunay kusog ug sagunson nga pag-ulan, mamatikdan dayon nayo pagpaspas nga pagsaka sa tubig sa suba.

Karon mga taknaa tingali naglulinghayaw ang mga illegal logger tungod sa minilyon ka pesos nga ilang kita sa pagpamutol og kahoy sa atong kabukiran.

Sa pikas bahin, nanagbangotan karon ang mga pamilya nga nawad-an sa ilang mahal sa kinabuhi, kabtangan og kabalayan, o bisan na kaumahan.

Kinsa may angay basolon ani karon. Ang gobiyerno nga wala gyud makapahunong sa hingpit niining illegal logger, o wala mahulipan ang naupaw nga mga bukid. Ang mga molupyo ba nga nagmagahi ug nagpadayon sa pagpangtukod sa ilang kabalayan duol sa suba, baybayon o sapa? O kining mga illegal logger nga wa gyud magpakabana sa lintinganay sa ilang kahiwian?

Gusto nato mohimo og mas agresibo nga aksiyon ang gobiyerno aron, kon dili malikayan unta kaminusan kining mga kadaot ug paglakas sa kinabuhi sa tawo panahon sa kalamidad.

Lahi na man gud ang atong panahon karon, mas midaghan ang mga tawo, mas namasagdan ang pagpreserbar sa kinaiyahan ug mas nagkakusog ug nagkagrabe ang pwersa sa bagyo.

Sa akong lang nakita sa baha, dili ang kapintas sa tubig apan ang paka-upaw sa bukid.

Kay kon duna lay higayon, sud-ongon nato ang palibot gikan sa taas, makita nato sa ubos unsa diay ka upaw ang kabukiran.

Busa hangtod nga walay konkreto nga aksiyon himoon ang gobiyerno uban sa pagduyog sa publiko, basin kanunay lang ta ani og ihap kon pila ang mga nangamatay, ug kwenta pila ang danyos matag dunay kalamidad moigo sa atong dakbayan.

Gipatik sa mantalaang Superbalita Cagayan de Oro Disyembre 28, 2017.

View Comments