Sugilanon: Katumanan sa pangandoy

Joel Lawes
Brgy. Bawo, Sogod, Cebu

TAAS og pangandoy si Cosme. Usa siya ka mag-uuma. Siya ang nagtikad sa igo-igong gidak-on sa kabilin nga kamaisan ug kalubian sa namatay niyang ginikanan. Ug kay bugtong anak, haruhay ang iyang pagpuyo. Ulitawo gihapon siya bisan lapas na sa katapusang petsa sa kalendaryo ang iyang edad. Kataw-an siya sa iyang mga higala sa higayon nga mag-inom sila og tuba panahon sa kagabhion sa tindahan ni Inse Coring.

“Porbida nimo, Cosme. Igo ka lang nakahuman sa hayiskol dinhi sa atong lungsod sa San Isidro, unya naa pay imong nawong nga daginuton kaayo, nangambisyon ka nga makaasawa og guwapa?”

Mibahakhak pagkatawa si Kardo nga usa sab ka mag-uuma. Mikidhat si Dindo kang Kardo.

“Bisag nagsulti ka sa tinuod, Kardo, pero ayaw bugalbugali king atong amigo nga kanunay mobangka natog inom. Parehas ra ba tang duha nga pobre pa sa ilaga kay gagmay ra ang atong uma.”

“Okey lang, uy,” mikatawa si Cosme bisag natandog ang iyang garbo. “Moabot ra lagi ang adlaw nga matuman ang akong pangandoy.”

“Na, hala, mao man kaha. Pero kanus-a pa man kaha nang adlawa moabot? Dinhi ra ba sa atong lungsod, naay daghang guwapa pero wa man sila mosugot dihang imong gipangulitawhan. Gibiaybiay ka lang nila.”

Usa ka adlaw kalit lang nahanaw si Cosme sa San Isidro. Way kasayuran sila si Kardo ug Dino kon diin espidnoha mopaingon ang ilang higala. Ang kalubian ug kamaisan ni Cosme iyang gibilin sa iyang ig-agaw.

Paglabay sa duha ka buwan nahiuli si Cosme. Nagsipit og guwapang babaye nga seksi pa gyud. Nakapanakla si Kardo ug Dindo. Mibangka dayon og inom si Cosme sa duha ka higala. Ning higayuna, din a tuba kundili bugnaw nga serbesa.

“Magselebrar ta, mga abay, kay natuman na ang akong pangandoy nga makaasawa og guwapa.” Unya gipaila ni Cosme ang gitaban niyang babaye. “Siya si Estrella, taga layong lungsod. Didto ko siya mapalgi.”

Nag-inilugay paglamano si Kardo ug Dindo kang Estrella nga mapahiyumon kaayo.

“Di gyud ka magmahay ning among amigo nga maoy imong nabana. Buotan ni ug kuwartahan pa,” nagpangidhat si Kardo.

“Bitaw. Unya, kumosta ka man diay, Estrella? Malipayon ka ba kang Cosme?” mitutok pag-ayo si Dindo kang Estrella.

“Ah! Ah! Ah!” misenyas si Estrella. Way laing mga pulong ang nanggula sa iyang baba.
Nagtinan-away sila si Kardo ug Dindo. Unya kusog silang nangatawa.

“Guwapa tuod, pero amang diay!” tuaw ni Kardo.

“Natuman tuod ang pangandoy, pero may gubin ang kaguwapa!” ni Dino.

Wa tagda ni Cosme ang duha ka higala. Ang importante, alang kaniya, nga nakaasawa siya og guwapa, ug nahatagan og katumanan ang iyang pangandoy. Nagpanglingo sila si Kardo ug Dino nga nagdaling mipauli kay naluoy kang Cosme. (KATAPUSAN)