Sugilanon: Mihilak si Fredmon

Mariano Mañus, Sr.
Basak-Iba, Lapu-Lapu City

ANG tuktugaok sa mga manok mikulikot sa pandungog ni Fredmon nga wala duawa sa katulugon. Mibangon siya ug mitan-aw sa karaang relo ug iyang nakita nga alas kuwatro na sa kaadlawon. Miadto siya sa kusina ug gitan-aw ang latang sudlanan sa bugas, apan nagpanglingo kay wala na kini sulod. Nanaog siya ug nangutlog mga udlot sa atis ug buongon aron kini pabukalan. Kini iyang imnon aron pagtambal sa kagutom nga iyang gibati.

Human mainiti ang iyang tiyan nanaog si Fredmon ug milakaw paingon sa tam-ukanan sa mga basura. Daghan na ang mga mangu­nguykoy didto. Nanguykoy siya. Unya nakakita siyag usa ka duyan. Nahatutok siya niini. Natandog ang iyang balatian nga nagsud-ong niini kay nahinumdom sa iyang inahan nga mitaliwan na. Nahinumdom siya sa pagpangga niini kaniya ug namulaw sa gabii aron pagtabyog sa duyan nga iyang gihigdaan sa takna nga siya moginghi. Apan nahimo siyang abusado ug nagtubo nga usa ka tunok sa katilingban. Tungod niini namatay sa konsumisyon ang iyang inahan.

Ang sunod nga mipasundayag sa iyang kaisipan mao ang iyang amahan nga karon patay na usab. Nagtrabaho kini isip kargador sa piyer. Tungod usab sa naghingapin niining pagpangga kang Fredmon, dili kini tandugon nga matulog ug unya ra pukawa panahon sa tingkaon.

“Dong, pagtarong sa imong pagtungha, ha,” pasidaan sa iyang amahan usa niana ka higayon sa ilang pagpamahaw. “Ang kaalam maoy labing importanteng puhunon sa panarbaho. Ang tawong hubo sa kinaadman sama karon kanako, alaot kaayo kay walay maayong trabaho nga kabuhian gawas pinaagi sa kusog.”

“Apan, Tay, ang pag-eskuyla nagkinahanglan og dakong kuwarta,” tubag ni Fredmon. “Mahal kaayo ang balayranan sa tulonghaan. Gawas pa, mahal sab ang pletihan. Makaya kaha kini nimo, Tay?”

“Akong paninguhaon, Fred,” mipasalig ang amahan ni Fredmon.

Mi-eskuyla si Fredmon. Nanghulam og kuwarta ang iyang amahan sa mga higayon nga moyamar si Fredmon. Dagko ang pangayuon ni Fredmon kay kuno adunay amutan ug mga proyekto nga gikinahanglan. Way labot niini ang balayranan sa eskuylahan. Kay pinangga sa amahan manghulam na sab kini sa iyang mga higala.

Dihang nanghinapos na ang tuig sa klase, wala na mopauli si Fredmon sa ila. Miadto ang iyang amahan sa tulonghaan ug nasayran niini nga usa ra ka bulan ang pag-eskuyla ni Fredmon. Unya, may nakataho sa amahan niya nga miapil siya og gang sa mga adis-adis, nga nagumon sa ginadiling drugas. Linibo ang nagasto ni Fredmon sa shabu. Dinhi nasakit usab sa konsumisyon ang iyang amahan hangtod nga namatay.

KARON nag-inusara na si Fredmon sa ilang payag kay bugtong man siyang anak. Nag-antos siya sa kapait sa kinabuhi nga basurahan ray gisaligan. Nalukop siyag pangaplay, apan walay kompaniyang midawat kaniya, kay gradwado sa hayiskol ang gikinahanglan alang sa labing ubos nga katungdanan. Mihilak siya. Ang iyang kasingkasing gikumos sa hilabihang pagmahay, kay wa niya pugsi og kaalam ang mga adlaw niyang nanglabay. (KATAPUSAN)