Sugilanon: Ang kabayo ni Leon

-A A +A

Tuesday, August 28, 2012


Abel de Leon
Oslob, Cebu

GITAN-AW ni Mediong Rama ang kabayo ni Leon. Gisuhid pag-ayo. Usa ka dakong kabayo nga ang gihabugon saylo sa gitas-on sa kasagarang tawo. Limpyong tan-awon kay ang balhibo puti ug sinaw.

“Kon modagan nang kabayoa kusog pa sa kilat, Mediong.” Milingi si Mediong nakita niya si Henyo Gines sa iyang luyo nga nagpahiyom. “ Nya mokusog pa kini kon sakyan sa amo nga si Leon.”

Advertisement

Wa motingog nga mipahilayo sa kabayo si Mediong dihang nakita niya si Leon Villegas nga nanaog gikan sa itaas sa balay ni Lucio Herrera. Dugay nang nahuman ang miting sa mga dagko sa katipunero. Si Lucio nga mestiso Katsila mao ang mamahandi sa ilang pundok. Usa ka dakong magpapatigayon si Lucio sa Sugbo nga niabin sa mga katipunero, Sa dalan natagbuan niya sila si Eko Llamas, Kolas Godines ug Eking Lorega nga klarong di makatambong sa natakdang panagtagbo kay uwahi . Miigham si Eking. Nangutana si Kolas.

“Unsay gikasabutan, Diong, nus-a ang kumbati?”

“Magtagbo pa pag-usab nya sunod adlaw, tambong gyud mo.”

“Nya tuo ka na ron kang Leon Kilat?” Mipasimang si Eko.

Wa makatubag si Mediong kay naghagiyos ang kabayo ni Leon sa luyo; nag-angkas si Nong Luis Flores ang Pamuno sa kawsa. Mihunong si Leon. “Mga Senyores! Miting ta sunod adlaw! “ Mipasirit dayon si Leon ug misinggit si Nong Luis. “ Ayaw mog palta sa sunod miting!”

Sa naandan naniid siya pagka hapon sa mga sundawong Katsila sa Kota San Pedro dinhi sa Plaza Independencia (usa pa ka lapad nga kakahuyan sa una). Daghan ang nagpahayahay sa wanang dihang may tawo nga nakaila niya. “ Si Mediong Rama nga rebelde dakpa ninyo!”

Mibuak ang tingog sa tawo sa kahilom sa kahapunon. Nakalingi ang mga guardia civil sa unahan. Midagan siya ug gipabuthan makadaghan. Samtang siya gilutos kalit may miabot nga kabayo nga naghagiyos gisakdapan siya. “Gunit, Diong!” Misirit dayon ang kabayo ngadto sa kawalaan taliwa sa mga buto-buto.

Di niya makalimtan ang pagluwas ni Leon kaniya. Sa gabii sa Abril 2 kay kalihim sa kawsa, siya ang niuban kang Leon nga nahibaw-an nga usa diay ka Heneral sa Katipunan nga tinuod gipada ni He­neral Emelio Aguinaldo aron paglig-on sa katipunan dinhi sa Sugbo. Gitabangan niya si Leon alyas “Kilat” pag-apudpod sa gituohang mga anting-anting pagpanalipod aron di sila maigo sa mga bala sama sa mga vestidora nga may mga latin nga mga sipra ug mga panyong gamhanan.

Alas tres sa hapon sa Abril 3 nagsangka ang mga katipunero batok mga sundawong Katsila. Sa Guadalupe St. (karon Tres de Abril ). Ngilngig kaayo ang pinatyanay.

Nakita si Leon Kilat nga nanghabas sa mga sundawong Katsila sa iyang espadel sakay sa maorag naglupad niyang kabayong puti. Ningdaog ang mga katipunero. Duha ang namatay sa mga katipunero samtang daghan sa mga Katsila. Misinggit ang mga katipunero. “ Mabuhi si Heneral Leon Kilat! Mabuhi si Kabayong Puti!”

(Epilogo: Nakabawi ang mga Katsila pag-abot sa mga reinforcement gikan sa Iloilo ug Mindanao. Nanagan ang mga Katipunero ngadto sa bukiran sa Sudlon. Si Leon Kilat niikyas ngadto sa lungsod (karon siyudad na) sa Carcar. Niadtong higayuna ang Carcar diha sa kamot sa mga rebelde nga gipa­ngulohan sa mga Regis ug Enriquez brothers. Apan didto gipatay si Heneral Leon Kilat sa mga Carcaranon nga nahadlok nga panimaslan sa mga Katsila. (KATAPUSAN)

Gipatik sa mantalaang SuperBalita Cebu Agosto 29, 2012.

Kalingawan

DISCLAIMER: Sun.Star website welcomes friendly debate, but comments posted on this site do not necessary reflect the views of the Sun.Star management and its affiliates. Sun.Star reserves the right to delete, reproduce or modify comments posted here without notice. Posts that are inappropriate will automatically be deleted.

Forum rules: Do not use obscenity. Some words have been banned. Stick to the topic. Do not veer away from the discussion. Be coherent and respectful. Do not shout or use CAPITAL LETTERS!

Today's front page

Sun.Star SuperBalita Cebu front page for December 23, 2014
Sun.Star Jobs
  • Pacman blog
  • ePaper
  • Technology
  • Calamity Report
  • Filipino Abroad
  • Sinulog
  • Sunstar Multimedia
  • Festivals
  • SunStar Celebrity
  • Sun.Star Zup!
  • goodearth
  • Pnoy
  • Habemus Papam
  • Obituary
  • Philippine Polls
  • tell it to sunstar