Sugilanon: Blood compact

Apollo Carza
Cawayan, Dalaguete, Cebu

BAG-ONG laya si Gilmor ug si Alek gikan sa Munti diin sila magkaila. Si Gilmor napriso tungod sa pagpatay niya sa iyang silingan nga kawatan. Si Alek nabilanggo kay nakapatay sab sa tawo nga namago kaniya sa hantak. Pulos sila taga Sugbo.

Sa unang pag-abot ni Gilmor sa Bilibid lima na ka tuig ang milabay, didto siya sa selda nilang Alek itipon. Gi-testingan dayon siya sa usa nga yagpison og lawas.

Gitamparos siya. Apan mibawos siya. Gisukmag niya ang pinereso nga nalup-og.

“Aba, matapang pala ito!” matod sa usa nga dakog lawas nga misukmag kang Gilmor. Naigo siya sa apapangig ug nalup-og sab sa salog. Gitapuk-an siya sa duha. “Sige,bugbugin ninyo nang husto ang hambog na yan!” dihay miingon.

Unya dihay usa nga miduol sa tulo nga nagsambunot. Lison sab ang lawas. Gigabling niini ang dakog lawas ug gisuntok ang nawong. Misibog kini. Ang yagpison miduol sa dakog lawas nga milaban kaniya.

“Mga cosa, Bisaya ito,” matod sa lison og lawas nga miagbay kang Gilmor. Di ito katalo. Galing siya Cebu.” Ug ngadto kang Gilmor, “Bay, taga Cebu sab ko. Kining dia sa atong selda may mga Bisdak sab. Ayaw kahadlok basta ania pa ko.”

Usa ka gabii samtang nahinanok na ang tanan sa ilang katre sa selda, mihunghong si Gilmor kang Alek nga kaipon niya sa katre sa ubos sa double deck.

“Unsay tuyo mo, Gil?” ni Alek.

“Gusto kong makigsabot nimo, Lek,” ni Gilmor.

“Bahin sa unsa?”

“Gusto kong protektahan mo ko samtang nia dinhi gikan sa mga kuwanggol tang kaipon. Gusto kong mahibalik sa akong asawa ug anak nga buhi.”

“Kana ra diay. Way problema. Salig nako.”

“Gusto kong lig-unon kini pinaagi sa sandugo o blood compact.”

Wala dayon makatubag si Alek. Unya mii­ngon siya, “Sige. Ugma inigpanglimpiyo nato sa likod ning prisuhan sa Bilibid, mag-sandugo ta.”

Nianang pagkaugma samtang nanghabas sila sa mga bugang ug kugon sa halapad nga tugkaran sa likod sa Bilibid, nagpalayo si Gilmor ug si Alek sa ilang mga kauban ug gihimo ang ilang nasabutan. Gikadlitan ni Alek sa tumoy sa iyang sundang ang panit ibabaw sa iyang pulso. Midalitay ang dugo ug gipasuyop niya kang Gilmor. Gihimo ni Gilmor ang gibuhat ni Alek ug gipasupsop niini ang iyang dugo.

“Pinaagi ning atong sandugo, Bay Gil, isaad ko nga labanan ka batok sa gustong manamastamas nimo dinhi sa Bilbid,” pasalig ni Alek.

“Pinaagi niini, Bay Alek, isaad ko sab nga kon makagawas na ta dinhi, mahimo ko na ikaw nga igsuon. Unsay ako, maimoha. Ug unsay imo, maakoa.”

Samtang nagsilbi sa ilang silot, kon may ikabangi si Gilmor labanan siya ni Alek nga gitahod sa mga kaipon nila sa selda. Unya usa ka adlaw sa Disyembre gipatawag sila sa direktor sa prisuhan. Nalakip sila sa mga preso nga gihatagag parole sa Presidente.

Mao nga nakalaya na sila.

DINHI sa dakbayan sa Sugbo kay way par­yente nga kasak-an si Alek diha siya puyo sa balay ni Gilmor. Gipaila ni Gilmor si Alek kang Jenjen ug Dondon, iyang asawa ug anak.

Nadani si Alek sa katahom ni Jenjen ug nagkasuod sila.

Usa ka gabii gikan sa iyang gitrabahoan nga talyer sa awto niuli nga nakainom si Gilmor. Nadunggan niya ang hinagawhaw nga panagsultiay nilang Alek ug Jenjen nga didto sa kuwarto nilang magtiayon.

“Basig hiabtan ta ni Gilmor, Lek. Patyon ta.”

“Di na mahitabo, Jen. May blood compact mi, nga kon unsay ako, maiya; ug unsay iya, maakoa. Bi, pahawka ko.” Unya nabati ni Gilmor ang inagik-ik sa iyang asawa.

Nanghalang ang iyang mga mata daw gipus-an og sili. Ug sa hilom mitulo ang iyang mga luha. (KATAPUSAN)