Espinoza: Atong ampingan ang atong kalikasan

Monday, January 2, 2012

MALIPAYON ug Mabulahan nga Bag-ong Tuig!

LEKSYON. Ang miaging bagyo Sendong diin daghan ang nangamatay ug nanga-angol ug minilyon ang nawala sa dakbayan sa Cagayan de Oro ug Iligan usa ka masakit nga leksyon nga kita ug ang atong kagamhanan mag-amping na sa atong kalikasan.

Have something to report? Tell us in text, photos or videos.

Daghan ang mga hinungdan sa mapait nga kahimtang karon sa biktima sa bagyo apan wa nay panahon alang sa pagbinasolay. Ang mga ahensya sa gobyerno karon kinahanglan mo-implementar na sa mga ba­laod ug lagda nga nagproteher sa atong kalikasan.

Gani dunay gipasupot nga teyoriya sa University of the Philippines’ National Institute of Geological Sciences (UP-NIGS) nga ang nahitabo sa dakbayan sa Cagayan de Oro ug Iligan posible nga mahitabo sa ubang dapit nga duol sa suba o agianan sa tubig sa ting-uwan.

Sa miaging tuig, dul-an sa P200 milyunes ang gigahin sa mga dagkong kompaniya sa mina dinhi sa Central Visayas alang sa pagproteher sa atong kalikasan, matud pa ni MGB-7 Regional Dir. Lorie Alburo.

Apan kining giingon nga kwartang gigasto alang sa pananom og kahoy o pag-ayo sa giagi-an sa mina di pa ni kumpleto hangtod nga atong makita ang resulta. Duna pa gani poruhan nga way tarong nga implementasyon ang maong programa.

Kining kwarta nga gigahin sa mga gagmay ug dagkong kompaniya sa minahan subay ni sa Mining Act of 1995 diin gitahasan sila sa pag-implementar sa giingon nga Environmental Protection and Enhancement Program (EPEP).

Mao ni ang obligasyon sa mga gagmay o dagkong kompaniya sa minahan nga angay nga bantayan di lang sa MGB apan kitang tanan motan-aw ug mosumbong sa kagamhanan kon kining mga minahan dili makatuman sa maong lagda.

Maayo kaayo nga gipubliko ni Director Alburo ang mga kompaniyang minahan nga naggahin og kwarta alang sa pagpa-ayo sa giagi-an sa operasyon mina aron ang katawhan dunay kaalam.

Ang ilegal nga pamutol sa kahoy sa Mindanao gitumbok sa mga NGOs nga maoy hinungdan sa grabeng baha nga dala sa bagyong Sendong sa miaging buwan bisan pa sa pagpasabot nga tungod kadto sa way hunong nga uwan.

****

HULGA? Tungod sa withholding ug documentary stamp taxes nga kolektahon sa Bureau of Internal Revenue (BIR) sa SM Prime Holdings Inc. (SMPI) sa luna nga ilang gipalit sa SRP, ang SMPI mibahad nga dili mobayad sa ilang P110 milyunes nga amortisasyon matag tremestre.

Gisuwatan ni BIR district officer Clotilde Menchavez si Ronald Tumao, ang bise presidente sa SMPI, sa pagbayad sa P197 milyones nga expanded withholding tax apil na niini ang surcharges ug interes.

Ang problema nga gibilin ni Kong. Tomas Osmeña sa pagbaligya sa lote sa SRP ngadto sa SM gisawo karon ni Mayor Mike Rama. Pero di ba kataw-anan nga si Mayor Mike di makabaligya sa SRP kay di mosugot si Tomas?

Ang SM nagpasabot sa dakbayan sa Sugbo nga dili sila mobayad sa tremestre nga amortisasyon nga P110 milyones kon sila ang mobayad sa withholding ug documentary stamp taxes sa BIR. Ingon ani ba gyud ang mga dagkong kumpaniya?

Mao diay daling modaghan og kwarta ning mga dagkong kompaniya kay kon mahimo molikay man og bayad sa buhis sama sa withholding ug documentary stamp taxes nga gikinahanglan sa atong kagamhanan aron makaserbisyo sa katawhan.

Ang BIR mi-insistir nga dili libre sa buhisan ang transaksyon sa dakbayan sa Sugbo ug SMPI. Matod pa sa BIR nakalapas man gani sa kasabutan sa PEZA ug SRP ang pagbaligya sa lote ngadto sa SMPI. Bayad mo sa buhis oi!

(elespinoza53@yahoo.com)