Lariosa: Tan Akoy sa San Fernando

USA sa unang mga lider si Tan Akoy sa lungsod sa San Fer­nando panahon sa mga Amerkano. Ang tinuod niyang ngalan mao si Ciriaco Llanto kansang mga katiguwangan nagagikan sa ruling class o principalia sa balangay Sangat panahon sa mga Katsila.

Sa 1908 nipuli siya ni Numer­iano Sasuman isip ikatulong pre­sidente municipal sa lungsod. Sumala sa nakaabot pa niya, latok ang iyang karisma. Kanunayng tapukan sa mga tawo matag duaw niya sa mga barangay.

Siya ang unang nakapatukod sa balay lungsod nga may atop nga galvanized iron o sin diin ang katunga konkreto. Sa iyang panahon sa pangalagad gisugdan ang mga Gabaldon schoolbuilding.

Si Senador Gabaldon adunay balaod nga nakapa­katap og mga konkretong tulonghaang elementarya nga nahi­mong heritage schoolbuildings sa tibuok kapupud-an karon.

Ang dakong nahimo ni Tan Akoy mao ang pagpundar og maayong liderato nga gisunod sa iyang anak ug mga apo. Ang iyang anak nga si Juan Llanto nakasunod sa iyang lakang kay napiling mayor sa 1934 hangtod sa 1941.

Wa si Juan Llanto moabin sa mga Hapon niadtong Ikaduhang Gubat sa kalibutan. Nahimong mayor sa kagamhanan sa mga girilya sa bukid ug iyang gipadayon ang pagpakigbatok sa mga Hapon.

Si Mayor Juan Llanto ang nagkuha sa monyumento ni Jose Rizal nga makita karon sa plasa kilid sa munisipyo nga gihimong heritage park sa lungsod.

Si Juan Llanto gisundan sa iyang anak nga si Man­lalaban Leocadio Llanto nga nahimong mayor sa 1947 hangtod na sa 1967 human pukana ni Lawyer Mariano Genebraldo.

Gipadak-an ug giusab niya ang municipal building sa iyang panahon. Kawhaan ka mga tuig ang pagdumala niya sa lungsod diin iyang gipadayon ang liderato sa iyang apuhan nga si Tan Akoy.

Sa tuig 1998, nitumaw ang laing apo ni Tan Akoy nga napiling mayor sa lungsod. Siya mao si Antonio “Abe” Canoy nga naa sa iyang ikakatorse nga pag-alagad sa iyang katagilunsod.

Sa karisma ug sa kaayo sa kinaiya si Abe ang na­­ka­sunod sa iyang apuhan. Ang iyang inahan nga usa ka maestra mao ang kinamanghurang anak nga babaye ni Tan Akoy.

Si Abe maoy giila nga road builder sa kabukiran. Ang kinse ka mga bukirang barangay nasumpay-sumpay sa usa ka hataas nga road network dulhog sa Poblacion Ang mga mag-uuma natabangan pag-ayo sa pagdala sa ilang mga produkto sa merkado ug di na matuok sa mga middlemen.

Niadtong miaging Disyembre 30 nag-family reunion ang mga kaliwat ni Ciriaco-Graciana Llanto. Mga kaliwat gikan sa lainlaing dapit nanganha aron sa pagtambong. Mapagarnuhon sila kang Abe Canoy kay nagpakita sa kalig-on sa iyang pagka lider liwat sa iyang apuhan.