Barrita: Banang mahadlukon sa asawa

DEAR Atty. Barrita,

Una sa tanan, ayaw intawon ibutyag ang akong ngan kay tingalig kulatahon na sab ko sa akong asawa. Under de saya tawon ko. Sama sa imong komedya, sakop ko sa PBMA, di kadtong kang kanhi Dinagat congressman Ruben Ecleo Jr. kon di kadtong Pundok sa mga Bana nga Mahadlukon sa Asawa.

Buhi pa kaayo ang mga uwat sa kinawrasan sa akong asawa nga tag-as kaayog kuko. Wa ko moreport sa pulis kay tingalig iya kong bunalan og palu-palo. Atty. Barrita, duna bay balaod nga kadangpan ang mga bana nga dinaogdaog sa asawa?

Sanglit di man ka gustong mailhan, tawgon ta lang kag Juan. Kon dagmalan ka sa imong asawa, makakiha kag physical injuries batok sa imong asawa. Depende ni kon unsa ka grabe sa bun-og ug samad nga imong maangkon. Mahitungod sa kinawrasan, mas maayo tingaling palitan nimog nail cutter ang imong asawa aron maputlan ang kuko.

Bitaw, usa kini sa ka kamatuoran nga di tanan nga ang mga babaye o mga asawa da ang pirming gikulata. Duna say mga bana nga dinaug-daog.

Apan lagi kay giingon nga mas huyang ang mga babaye, sila maoy giseguro og panalipod sa balaod. Mao nga napanday ug napasar ang Republic Act 9262, ang Anti-Violence Against Women and Their Children Act of 2004.

Ubos sa maong balaod, ang mga babayeng biktima sa pagdagmal ingon man ang ilang mga anak nga gidagmalan sa ilang amahan mahimong mangayog barangay protection order gikan sa barangay o kaha temporary protection order (TPO) ug permanent protection order (PPO) gikan sa hukmanan.

Kadtong grabe na gyud ang pagdagmal nga nadawat giingon sa maong balaod nga nag-antos sa gitawag nga Battered Woman Syndrome. Mao kini ang kahimtang sa pangutok ug panglihuk-lihok sa usa ka babaye nga nabiktima sa grabeng pagdagmal gikan sa iyang
kapikas, kapuyo o kaha uyab.

Kinutlo kini gikan sa pulong Iningles nga battery, ang pag-abuso ug pagdagmal sa usa ka babaye.

Gani, ubos ning maong balaod, kadtong babaye nga mapamatud-an sa hukmanan nga nag-antos sa Battered Woman Syndrome way tulubagong kriminal ug sibil kon makapatay siya sa nagdagmal ug nangulata kaniya bisan pa kon wa ang bisan unsang elemento sa mga justifying circumstances sa self-defense ubos sa Revised Penal Code.

Apan hinumdumi nga wa pay Battered Man Syndrome sa atong mga balaod. Busa Juan, lihay-lihay lang una kon masuko ang imong asawa. Kon mapatay nimo ang imong asawa, simbako pito ka lawod ang tabukon, mag-atubang kag kasong parricide.

(Ang atong paghisgut-hisgot mahitungod sa balaud madungog na matag karon ug unya sa mga tampo nga dunay punto legal ngadto sa tulomanon nga “Alang Kanimo Kapuso” nga gisibya gikan sa ala-una ngadto sa alas dos sa hapon sa sibyaan DYSS Superadyo sa RGMA network.)

(Sa mga reaksyon kang Atty. Eddie O. Barrita: E-mail: edbarrita@yahoo.com; Cell # 09165805285; Room 201, 18 Cherry Court Bldg., Gen. Maxilom Ave., Cebu City)