Mongaya: Grabing baha ug basura

“TONY, nganong dia ka sa Cebu bay? What’s up?” Nasurpresa kong nakahi­bawo nga nia ra diay sa Sugbo nagtikawtikaw sayo niining semanaha ang usa nako ka higala nga tua nagbase sa kaulohan.

Simple lang ang tubag. “Likay ko sa baha, bay.”

“Ah, nagbaha diay sa Manila?” nangutana ko sa akong kaugalingon. Ug akong nahibaw-an pagka­taud-taod sa balita sa telebisyon nga grabi na ug way undang ang ulan sa Luzon.

Way bagyo nga nihapak sa kaulohan apan ang hanging Habagat nidala og makalilisang nga kadaghanon sa ulan nga gibundak sa pipila ka lalawigan sa Luzon nga way undang sulod sa duha ka adlaw.

Hinuon, di sama sa panahon sa Bagyong Ondoy nga wa makaandam ang kagamhanan. Na-mobilize na ang tibuok armadong kusog alang sa relief and rescue operations.

Sayo sab nagpahibawo ang Pag-asa nga mosaka ang level sa tubig ginamit ang gitawag nga Project Noah. Sa akong nahibaw-an, ang Project Noah maghatag og real time information kabahin sa ulan ug ang pagsaka sa level sa tubig aron makabantay dayon ang katawhan.

Ang nakaapan lang kay ubay-ubay sa mga lokal nga opisyal di suweto niining Project Noah ug unsay kaayohan nga mahatag niini. Samot nga di suweto ang dakong bahin sa populasyon nga igo lang mag-Facebook.

Laing apan mao kining kahadlok sa mga Pinoy nga mobakwit kay daghan sab nga mga kawatan nga magpista sa ilang mga kabtangan.

Matod pa sa usa nako ka amiga nga tua sa Luzon naminyo ug nagpuyo na karon, ang baha diha sa ilang subdivision taas na ug naa na gyud sa pultahan sa ilang balay. Pero, di siya gusto mobakwit kay duna silay silingan nga gilungkab ogmga kawatan nga nagsakay og bangka.

Alang kanako, wa silay mahimo gawas sa pagpangandam lang gyud sa baha ug unsay buhaton niining mga kawatan.

Nalipay ko nga wa mag­hu­lat ang mga Sugboanon nga nagpadala sab dayon og mga hinabang alang sa mga nangabiktima didto sa Luzon. Awhagon nako ang tanan nga mohatag pa kay daghan gyud kaayo ang mga biktima.

Di lalim nga anha ang tibuok pamilya magpundok sa evacuation center o sa second floor sa balay nga gibahaan. Di ka makatrabaho. Di makaluto og pagkaon kon duna may maluto. Ug naa pa ang hulga sa mga sakit.

Sa laing bahin, di kita angayang magsalig nga nia sa Sugbo ang atong pinanggang Senyor Santo Nino nga gituohang nagluwas kanato sa kadaot.

Samtang di kita ma­katag-an ug makalikay kon moabot gyud ang makusog nga ulan nga way undang sulod sa pipila ka oras, duna man kitay mabuhat kabahin sa mga basura nga nagbara sa mga kanal ug makapabaha dayon sa downtown kon mag-ulan lang og usa ka oras.

Unsa kaha kon straight moulan og duha ka adlaw tungod sa Hanging Habagat? Di kaha maglutaw na ang pipila ka dapit sa Syudad sa Sugbo ug silingang mga syudad ug lungsod?

Di sab lalim ang kadag­hanon sa basura karon sa syudad nga pataka lang natong gilabay.

Nakahibawo ba kamo nganong di mahimong mamasol diha sa Kawit tunga­tunga sa South Reclamation Project (SRP)?

Maulaw intawon ang kagamhanan sa syudad nga di isda ang makuha sa mga tawo. Ang inyong mapa­sol mao ang toneladang basura gikan sa Guadalupe River. Pangutan-a ang mga mangingisda nga sa una anha mag-angkla kon mokusog ang hangin ug kinahanglan silang motago.

Inig bira sa angkla, basura nga halos tanan plastic ang maukay.

Mao nga kinahanglan kitang manglimpyo na karong panahona ug usa sa atong hatagan og dakong pagtagad mao kining sapa sa Guadalupe. Kudos sa grupong Abante Barangay nga nagpahigayon og Guadalupe River Clean Up karong adlawa. (politika2013.wordpress.com)