Albor: Makasaysayanong sangka sa Mactan

-A A +A

Ni Cesar Albor

Sandigan

Friday, April 26, 2013


WALAY nakasubay sa tukmang petsa sa pagkatawo ug pagtaliwan ni Lapu-lapu nga nailang hari sa Mactan ug giisip nga unang bayaning Pilipino. Ang mga lumad miasoy nga siya natawo sa 1491 ug namatay 1542. Maalamon ug bantogang manggugubat. Sayong nakat-on sa pagbasa ug pagsulat, abtik nga mosakay sa kabayo, hanas nga boksidor ug kampeyon sa paugnat sa kusog sa edad nga 18. Iyang gipilde sa dihang nangahas pagsulong ang mga sundalo ug pirata sa Borneo. Uban sa asawa nga si Reyna Bulakna, gitudloan ang iyang katawhan sa pagbarug ug pagsukol alang sa kagawasan batok sa mga langyaw. Abril 27, 1521 armado og mga sundang, pinote ug kampilan ilang giparot ang mga sundalong katsila pinangulohan sa Portuguese navigator Ferdinand Magellan sa makasaysayanong sangka sa Mactan. Ang taga-Mactan maoy unang nitibo nga mialsa batok sa Spanish colonization.

Dugong Muslim kadto si Lapu-lapu kaliwat og Tausug. Sa iyang gibilin nga legasiya ang bantogang magbabalak sa 17th Century nga si Carlos Calao mibunyag kaniya og Cali Pulaco. Sa 1898 Declaration of Independence mihulagway kang Lapu-lapu nga King Kalipulaco of Mactan. Sa 19th century ang reformist nga si Mariano Ponce mihingalan kaniya og Datu Kalipulako. Karong adlawa maoy tangkod 492 ka tuig diin ipasundayag na usab sa bayba­yon sa Liberty Shrine ang kadaugan sa Mactan agig paglab-as sa talagsaong kaisog ni Lapu-lapu. Busa dili maayo ang bugal-bugal nga giregalohan og diaper ni Magellan. Nasuko si Bulakna kay mas lig-on ang bahag ni Lapu-lapu. Dili sab maayo nga nganlan og Lapu-lapu ang isdang pugapo.

* * *

Advertisement

Sayang ang gasto sa heritage plaza sa Mandaue nga sinundog sa Roxas Boulevard sa Manila. Matahom ang landscape, musical ug colorful fountain nga nakadalit og makalingaw nga talan-awon. Migasto og dul-an sa P20M panahon ni Mayor Teddy Ouano.

Gipabungkag ni Mayor Jonas Cortes. Idugang nalang unta sa heritage plaza ang pagpabarog og balik sa rebolto ni Terong Cabahug. Samtang ang Ouano Avenue pailisan og Mandaue West Point. Dili hinoon Cortes Avenue. Gipakatulog ang drainage master plan ug integrated traffic system plan nga gigastohan usab og minilyon ka pesos. Kahinumdoman wala makawang ang gitukod ni kanhi Cong. Tingting dela Serna nga ospital, comprehensive school ug sports complex kay gipatibawas ni Ouano. Gipahuman usab ni kanhi Cong. Nerry Soon-Ruiz ang flyover ug uban pa ni kanhi Cong. Efren Herrera.

(csa_1156@yahoo.com/0905-250-4643)

Gipatik sa mantalaang SuperBalita Cebu Abril 27, 2013.

Opinyon

DISCLAIMER: Sun.Star website welcomes friendly debate, but comments posted on this site do not necessary reflect the views of the Sun.Star management and its affiliates. Sun.Star reserves the right to delete, reproduce or modify comments posted here without notice. Posts that are inappropriate will automatically be deleted.

Forum rules: Do not use obscenity. Some words have been banned. Stick to the topic. Do not veer away from the discussion. Be coherent and respectful. Do not shout or use CAPITAL LETTERS!

Today's front page

Sun.Star SuperBalita Cebu's front page for December 20, 2014
Sun.Star Jobs
  • goodearth
  • Sinulog
  • Habemus Papam
  • Sunstar Multimedia
  • ePaper
  • SunStar Celebrity
  • tell it to sunstar
  • Calamity Report
  • Philippine Polls
  • Filipino Abroad
  • Pacman blog
  • Festivals
  • Sun.Star Zup!
  • Pnoy
  • Obituary
  • Technology