Durano: Patas, makiangayon nga proteksyon

GIDESISYUNAN sa Korte Suprema nga unconstitutional ang gimugna nga Truth Commission ni Pres. Benigno Noynoy Aquino pinasubay sa Executive Order No. 1 sa hinungdan nga napulo kontra lamang sa lima ka mga mahistrado ang mitoo nga kini nakalapas sa Equal Protection Clause tungod kay mao lama’y gisentro og gitutukan sa pag-imbestigar ang mga anomaliya sa milabayng administrasyon ni Gloria Arroyo og wala na’y labot ang uban nga posibleng nakahimo usab og mga kalapasan sa ilang pagpangatungdanan.

Kahinumdoman nga gikwestyun nila ni Kongresista Edcel Lagman og mga kaubanan ang legalidad sa Truth Commision tungod ning mosunod nga mga argumento: (1) giyatakan sa Pangulong Nasud ang gahum sa Kongreso sa pagmugna og buhatan og pagahin og pundo, (2) gisundog niini ang obligasyun og hurisdiksyun sa buhatan sa Ombudsman, (3) mao lama’y gitutukan ang mga pasangil batuk kang Gloria Arroyo mao nga kini klarung naglapas sa garantiya sa Equal Protection.

Ang unang isyu dili mobarug tungod kay klaro mang adunay gahum ang Pangulong Nasud sa pag re-organize sa Executive Department lakip ang tanang mga ahensya og buhatan nga ubos sa landong sa buhatan sa Presidenti. Ang ikaduha labaw usab nga walay sukaranan kay ang tahas nga gisangun lamang sa Truth Commission mao raman ang pagbuhat og Fact Finding Inquiry og wala may labut ang gahum sa pagtino sa probable cause arun ipasaka ang sumbong ngadto sa Sandiganbayan. Gani, gisaway pa man kini sa ubang mga abogado nga ang Truth Commission susama sa usa ka tigreng pangag kay dili man makapugos sa pagpatubag sa mga respondente kay wala man kini gahum sa pag sub poena sama sa Ombudsman og sa Fiskaliya. Ang ikatulong isyu sa kalapasan sa Equal Protection Clause maoy gikapadak-an og gisakyan sa mga mahistradong lunlong mga tinudlo ni Arroyo sa puwesto arun siya nga ilang Patron mamahimong kapanalipdan.

Sa atong ekslusibong pakighinabi kang Constitutionalist, Atty. Darryl Largo sa tulumanong Alagad sa dyRF Radyo Fuerza, AM siya mitudlo sa duduso nga pagawi sa Korte Suprema sa Equal Protection Clause ning maong kaso nga unta kini alang man sa kategoriya nga naglambigit og gimugnang balaud og dili sa mga Executiver Orders.

Kay bisan pa og ang mga EO duna’y susamang epekto sa balaud apan ning maong kaso sa Truth Commission klaro man og dayag nga wala man kini magmugna og katungod og naghatag og gahum nga makakompromiso sa mamahimong maligsan.

Unya dili man usab all embracing kining maong probisyun sa Equal Protection kay mismong ang batakang balaud ang nagdawat man sa mga exceptions diin ang classifications nagabase sa substantial distinctions (2) haum sa katuyuan sa balaud (3) wala gilimitahan lamang sa kasamtangang kondisyun (4)makiangayon nga ipatuman sa mga nahasulod sa susamang kahimtang.