Villareal: Environmentalists dili patas sa SMI?

MIANAM na gyud kakusog ang panawagan ron alang sa usa ka responsableng pagmina ug padayon sab nga nagmakuli sa pagdawat kining mga nakigbatok.

Sa mga nabati nato nga katin-awan labot sa responsableng pagmina, dinhi atong nasabtan nga luyo sa mga kahadlok nga posibleng maguba ang atong kinaiyahan tungod sa paglukat sa mga tinagoang bahandi, dunay paagi diay nga malikayan ang dakong kadaut kon sundon ang mga pamaagi gikan sa mga eksperto.

Dili dagkong kompaniya sa mina maoy nakadaut sa atong kinaiyahan gamit ang modernong pamaagi, apan kining mga gagmay ug ilegal nga nanguykoy. Sama na lamang ining "Banlas" - was-awton ang yuta ug mabilin ang bato nga dunay minerales partikular kining bulawan. Small scale tuod apan haskang daghana ang operasyon.

Wala koy pagsupak nga manginabuhi kining mga gagmay'ng minero, apan akoy naluoy sa ilang kahimtang, sama na lamang sa ilang kasegurohan, pagkaguba sa kinaiyahan tungod sa kakulang sa kahibalo, ug labaw sa tanan sila maoy napahimuslan ug maayo sa mga mapahimuslanon.

Buot natong sabton nga managkalahi gyud ang operasyon sa dagko ug gagmay nga pagmina. Gipasabot sa mga eksperto nga kon gamay lamang ug grado ang materyales nga naa sa yuta, kinahanglan ang large scale niini.

Apan kong dagko ug grado ang minerales sama sa bulawan mamahimong kawton kini sa mga gagmay'ng minero.

Apan dili diha ang tumong sa atong baruganan - ang giingong kadaut nga hatud sa pagmina. Sa mga small-scale, kasinatian lamang ang kinahanglan ilabina sa pagkutkot maoy gitudlo sa mga abantero. Dili na kini maglantaw sa environmental impact sa ilang gihimo basta makuha lamang nila ang materyales. Apan sa mga dagkong kompaniya sa mina, daghan pa kaayong proseso ang agihan niini.

Sa dili pa magsugod sa ilang pagpangita sa minerales, gimandoan silang mobutang ug lima ka milyon ka pesos nga pundo aron maseguro nga kon kalit lamang kining mobiya naay gamiton ang gobyerno nga mopahibalik sa ilang gidaut.

Dili kasinatian apan mga eksperto gayud sa pagmina ang magtuon sa kahimtang sa ilang minahon nga lugar.

Tun-an ang bato, topograpiya, antropolohiya ug labaw sa tanan ang kahimtang sa mga molupyo nga maapektuhan sa operasyon.

Sa kasamtangan, sa bag-ong gidibuho nga balaod sa pagmina, giseguro didto nga makabenepisyo gayud ang katawhang Filipino sa buhis. Nasukip sab sa maong bag-ong kasabutan nga dili makalabaw ang lokal nga ordinansa sa nasyonal nga balaod.

Mangutana pod ko niining mga nagtawag sa ilang kaugalingon nga mga environmentalists nga kon kinaiyahan ang inyong hisgutan, nganong dili man ninyo kuwestiyunon ang mga operasyon sa small-scale nga tataw man nga wala nila masunod kon unsay kodego sa pagdumala sa kinaiyahan? Di ba tataw nga dili patas ang ilang kawsa?

Sa kadaghan nga mga dagkong kompaniya sa mina, nganong ang Tampakan copper-gold project man lang ang ilang gidut-an?

Paminawa ang tulumanong Serbisyo para sa Masa sa dxRD-711 Khz, matag alas 9-10 sa buntag, Lunes hangtud Biyernes o sa www.stickam.com.ph/dxrd711