DI mominos 300 ka buok ka artificial reefs ang gisugdan og pahimutang sa dagat nga sakop sa Villahermosa Marine Sanctuary sa lungsod sa Tudela, isla sa Camotes, amihanang Sugbo niadtong Martes.

Si Tudela Vice Mayor Greman “Jojo” Solante niingon ang pagpahiluna sa mga artificial reef maoy paagi sa ilang pagpahiuli o pag-rehab sa nangagusbat nga corals sa 69.3 ektarya nga gilapdon sa marine sanctuary dihang nikusokuso ang bagyong Yolanda sa amihanang Sugbo niadtong 2013.

Matod niya 70 ngadto sa 80 porsiyento sa corals sa Villahermosa Marine Sanctuary ang nangadugmok sa super typhoon, hinungdan nga nikunhod ang kuha nga mga isda sa mga mananagat sa lungsod.

Ang bise mayor nagkanayon nga moabot sa P250,000 ang kinatibuk-ang pundo sa proyekto, P150,000 gikan lalaw­igan sa Sugbo, P75,000 sa Penro ug ang nahibilin gikan sa panudlanan sa lungsod.

Ang 25 ka mga mananagat nga mga sakop sa Villahermosa Fishermen Association ang nagtinabangay paghimo sa artificial nga mga gasang human sila gitudloan ug gibansay sa Provincial Environment and Natural Resources Office ug Department of Environment and Natural Resources.

Ang matag artificial reef gihimo pinaagi sa sanggianan nga bukag nga hinimo sa kawayan, giputos kini og biya nga pukot nga giabagan og kabilya dayon gipaungotan og 20 ka tagsa ka dangaw nga hose ug lima ka pinutol nga dumadagko nga kawayan.

Human niini, gibulitan o giputos ang matag bukag sa sulod ug gawas sa minasa nga semento, bas ug anapog nga susama ang gidaghanon.

Ang artificial reefs gitisukan og tagsa ka dangaw nga sanga sa gasang ang 20 ka gagmay’ng lungag sa hose.

Pinaagi sa mga buho, makasulod ug gawas ang gagmay’ng isda nga motago sa dagko nga mga isdang motukob nila.

Ang pagbuhat sa mga artificial reef gisugdan niadtong Oktubre sa miaging tuig ug sukad niadto matag buwan, makahuman og 100 ka buok ang mga mananagat matag buwan.

Si Solante niangkon nga kuti ang paghimo sa artificial reefs tungod kay duha ka semana ang curing period niini sa gawas nga bahin ug laing duha ka semana sa sulod.

Sulod sa unom ka buwan, matod niya, motubo og tag-usa ka pulgada ang sanga sa gasang nga gitisuk.

“Ang goal nato is mobalik ang coral cover, modaghan pud ang mga isda ug ma-attract ang mga turista,” dugang sa bise mayor sa pakighinabi sa Superbalita Cebu.

Si Solante nipaambit sa Villahermosa Marine Sanctuary nga gideklarar nga ubos sa protected area sukad niadtong 2003, makita ang lainlaing mga klase sa isda ug corals sama sa table, branching, brain ug uban pa, ingon man ang giant clams kun takubo, pawikan ug ubang nilalang ilawom sa dagat.