SA bata pa ko, mituo gyud ko nga kon daghan na kaayo imong kuto, ilupad ka nila ug ihagbong ngadto sa kawa­yanan. Mao ni ipanghadlok ni Mama nako kon di ko magpahinguto.

Kutoon ko pagkabata. Apan mapasalamaton ko ato nga ka­sinatian kay nakatabang to sa akong imahinasyon. Ako ra tingali ang tawo nga proud sa iyang pagkakutoon.

Laliman mo nang ilupad ka sa kuto ug ihagbong sa kawayanan? Kinsang bataa ang di ganahan molupad? Ug kay naa man mi puyo sa lungsod ug ang kawayanan tua man sa bukid, taas-taas gyud tingali akong pag utaw-utaw sa kahanginan uban sa akong mga amigong kuto.

Mao nga kon hadlokon ko ni Mama, moingon dayon ko sa hilom, “Ah, kanindot anang molupad.” Apan aron way gubot magpahinguto na lang ko, kay gawas nga ilupad ko sa kuto, mabunalan man pud kog silhig sa lubot. Mas hadlok ang silhig kaysa kuto.

Nakahinumdom ko ani nga kasinatian kay niadtong Lunes nakabasa kog balita nga ang mga bata kuno karon labihan ka kutoon tungod sa kainit sa panahon. Dihay usa ka eskuylahan sa Manila nga sa unang adlaw sa klase sa miaging semana, way laing nahimo ang mga maestra kon di hingut-an ang mga bata.

Unsaon pag klase nga imbis maminaw ang mga estudyante, nagsige na man hinuog pangawot sa ulo. Pagka sunod adlaw naay nangabot nga taga TV nagdalag anti-kuto shampoo ug ang eskuylahan nahimong usa ka dakong shower room.

Gisuwayan sab ni Mama sa una ang anti-kuto shampoo, o Tide man tingali to, apan wa ni nagsilbi. Giganahan na hinuon mopuyo ang mga kuto sa akong ulo kay humot.

Kausa gisuwayan sab ni Mama nga buboag gas akong ulo. Amo ning giundang dihang hapit miulbo akong buhok kausa nga naghaling si Mama.

Apan kinahanglan bang mag-panic ta aning kuto? Nakapangutana ko ani kaniadto kay sa library sa among eskuylahan, akong nabasahan nga di kuno maghatag og sakit ang head lice (kuto sa ulo), di pareha sa ubang kuto nga nagpuyo sa laing parte sa lawas (body lice). Katol lang gyud siya kay mosupsop man sa imong dugo.

Ingon tong akong nabasahan nga gani ang kuto sa ulo magpalig-on sa immune system sa tawo aron batokan ang ubang mas makalilisang nga kuto sa lawas. Ug usa pa, kon wa nay kuto, unsa na man lay lingaw sa among mga silingan nga ang bugtong kalipay mao ra intawon ang paghingut-anay?

Sa library sab ko nakahibaw nga ang kuto di kalupad. Di man gani sila kaambak o kalakaw man lang og tarong kay mubo silag tiil. Ako untang ingnon si Mama ani apan basin masuko nganong brayt pa ko niya.

Usa ka buntag, tingbitay to sa iro kay layo pang sweldo, nakapangawot si Mama sa iyang ulo kay may naningil og bayad sa utang. Ako siyang giingnan, “Gikuto ka, Ma?”

Ug pwerteng kusogang mitugpa ang silhig sa akong lubot nga mora kog ilupad ngadto’s kawa­yanan. (@Insoymada on Twitter)