HUMAN sa makaulaw nga performance sa atong duha ka­ divers sa Southeast Asian Games sa miaging semana, diay balita nga makahatag natog garbo isip Pinoy. Sa usa ka international survey nga gihimo sa CNN sa Facebook, ang Pilipinas ikaduhang nasud sa kalibutan nga may kinalamian nga pagkaon.

Nagsunod ang Pilipinas sa Taiwan ug gisundan sa Italy, Thailand, Japan, Malaysia, Hong Kong, India, Greece ug Vietnam.

Nag-­ingon ang survey nga lami kuno atong pagkaon kay abunda ta sa prutas ug seafood, ug tungod kay lami gyod sab kuno ta moluto. Ug sa tanang putahe nga gihisgotan, ang adobo ug lechon ang labing kinaham.

Di malalis ang lechon. Gani, sa pagbasa nako sa balita, naglaway kong nagtan­aw sa piktyur sa baboy nga giasal. Pagkakagumkom kaha sa panit aning animala ni.

Nakahinumdom ko sa mga pista sa among lungsod nga ang pag-­asal og baboy luyo sa among balay maoy highlight sa selebrasyon. Mag­-apong ming mga bata, maghuwat nga may moagas nga duga gikan sa lawas sa baboy aron among sawron ug higopon.

Ang balita nagkarga sab og piktyur sa adobo. Ug dinhi ko naglibog gamay. Ang adobo nga akong namat­ag buot uga­uga, walay sabaw gawas sa mantika nga gikan sa karne mismo, ug gamay’ng patis. Usahay gani, pinakaging iyang pagluto nga kon sugnoran pag gamay chicharon na tingali.

Ang adobo nga naa sa piktyur pinasabaw. Mas humba siya tan­awon kaysa adobo nga akong naandan. Ingon akong misis, nga nagtubo sa Manila, mao gyud kuno nay adobo didto. Kausa, ning­request ko ni misis nga mag­adobo.

“Naghumba lagi ka? Adobo man atong sabot,” ako siyang giingnan pagpangaon na namo. “Adobo bitaw na,” ingon siya. Hangtud karon nangita pa mig definition sa adobo nga magkasinabot mi.

Naa koy nabasahan nga ang humba kuno Visayan version sa adobo sa mga Tagalog; o pwede pud nga ang ilang adobo Tagalog version sa atong humba, no? Apan ang humba mas gilat­-an pag­-ayo, usahay pwer­teng lataa nga kon magkinamot ka mosudlot ang iyang tambok sa imong tudlo. Ug langit iyang kalami kon ipares sa mais numero disisayes.

Gani, ang pulong humba pinamubo kuno sa “humok nga baboy.” Ambot tinuod ba ni, apan bisag tawgon pa ning sud­ana og “humbut” kon “humok nga butakal” o “humay” kon “humot nga anay” mao ra gihapong lamia.

Ug kay naghisgot man tag humba, naapil ba kaha intawon sa survey ang ubang putahing Bisaya?

Kumosta nang yanong inun­onan ug tinunoang monggos? Kumustang atong seafood nga abunda kaayo tungod sa atong pagka-­isla?

Puol nang baboy, kuyaw pa’s kolestirol. Gani, undangon na ta ni atong estorya kay ningsakit na akong tangkugo. (@Insoymada)