SECTIONS
Baguio
Sunday, August 01, 2021
BAGUIO

Luzano: Leksiyon ti ubat-Marawi…nauneg!

Nailagip idi Mayo 23 ti umuna a tawen ti nakaam-ames a pagteng sadiay siyudad ti Marawi.

Nailagip manen dagiti eksena a nakapadsuan ti biag ken sanikua.

Dagiti eksena a naglusdoyan dagiti arapaap dagiti residente nangruna kadagiti negosyante a napukawan iti sanikua nangruna kadagiti biktima ti gubat ng agpapan ita ket agur-uray pay laeng kadagiti nagpukaw nga ingungoten.

Babaen iti kaudian a report, adda pay kano nasurok iti sangagasut a residente ti Marawi ti mapukpukaw. Awan ti makaibaga no apay a nagpukaw, kasano ken no sibibiagda pay ita wenno natayen.

Dagita a lagip ti agsirsirbi a pasnaang iti puso ken rikna dagiti naulila. Ngem kangrunaan nga ikkis dagiti residente iti naangay a protesta iti dayta nga aldaw ti ngilin ket, kaanunto kano a makasublida kadagiti narnarsuod ken napirpirsayen a taengda?

Ngem sakbay nga intay saggaysaen a lukiben dagiti paspasamak iti dayta a dinto kalipatan a Gubat-Marawi, intay man pay pasinatsatan dagiti napapateg a paspasamak iti kallabes:

***

Umuna ket ti eksena sadiay senado a babaen iti nagkaykaysa a majority block... napadisi ni sigud a Senate President Senator Koko Pimentel a sinukatan a sigida ni Senator Tito Sotto.

Adda nagkuna a saritaanda kano dayta. Adda met kimmontra. Naulimek ti minorya. Amangan ta agsisiimda laeng, arasaas met ti dadduma.

Ngem ti kadaksan a nasalawtayo a damag ket kasla kurang iti kuwalipikasyon ni Sotto nga agbalin a maikatlo a kangatuan a turayen ti pagilian (Senate President).

Ta apay? Nagkabsiw kano ti utekna iti panangawagna iti national anthem ti pagilian a kas – Bayang Magiliw imbes koma kano a Lupang Hinirang! No aniaman ti adda iti kapanunotan ni Sotto iti dayta nga eksena, isu laeng ti makaammo. Amangan ta adda bukodna a panirigan ken plano no apay a naisawangna dagita a sao.

Ti laeng makunami, adda nagadalan ni Sotto ken talento a tao.

***

Simmaruno nga eksena ket ti ballaag ni President Rodrigo Duterte kontra kadagiti tattao a magna wenno kumpetda kadagiti kabagianna tapno makaalada laeng iti puwesto iti gobyerno.

Pagaamotayon ti lintegna, idi pay laeng katugtugawna nga awan ti kabigen ken santuenna uray pay kabagian wenno nasinged a gayyemna no nagaramid iti maikaniwas, ikkatenna iti puesto.

Awanen ti adu pay a sao ken saludsod. Tigpaska a sigida. Dina ipalubos nga adda mapasamak a korapsiyon iti panagtakemna, kas karina idi sakbay a nangabak a president. Kas pammasingked, itay nabiit, inikkatna iti takem ni Transportation Assistant Secretary Mark Tolentino (ka-brod-na idiay San Beda School of Law) gapu iti naanomalyaan a 2,000 kilometro a railway project idiay Mindanao.

Ginandat kano ni Tolentino ti makisarita iti kabagian ni Digong tapno makalusot ti proyekto. Ngem nabuko. Sibak a sigida. Babaen kenni Presidential Spokesperson Harry Roque Jr., adda pay kano lima a nangangato nga opisyal ti gobyerno ti mabalin nga ikkaten wenno sibaken ni Duterte kadagiti masungad nga aldaw. Nakapila kanon dagitoy iti chopping board ni Digong.

Maymaysa ti rason, naglablabes iti akem, sadot, kurakot, ken kanaig a kaso.

Ti imasna, saanda laeng a basta maikkat iti akem no di ketdi, addanto pay sanguen da a kaskaso. Sumagmamano kadagiti sinibak ni Duterte ket dagiti dadauluen ti Department of Interior and Local Government (DILG), National Irrigation Authority (NIA), Department of Justice (DOJ) ken adu pay.

Dua lawas ti napalabas, naglusulos iti puestona ni former Tourism Secretary Wanda Teo gapu iti P60 million ad placement iti PTV-4 nga ayan ti programa dagiti kakabsatna. Simmaruno met a naglusulos ni Cesar Montano iti Department of Tourism (DOT) gapu iti P80Million a “Buhay Karinderia.”

***

Kunada: iti kaadu dagiti inapointaran ni Duterte ken kaadun dagiti inikkatna gapu iti nagduduma a nagbasolanda, amangan kano ta maibusda.

Awanton ti mabati no di laeng dagiti nadalus. Arasaas ti karkarma daydi lolok: adda paginggaan dagiti hudas.

Dagita kano dagiti puli dagiti Hudas a nagparang (kuno) a timmultulong kenni Digong idi panawen ti basingkawel-pulitika tapno makaalada laeng iti puestoda apaman a mangabak ti minanokda.

Umili ti nangibaklay iti amin a pabor a naited kadagita a naapointaran gapu iti kapet ken pigsa wenno bayad-utang.

Imbaklay ti buis dagiti umili ti kinammel kada kinurimes dagita a Hudas. Lugi dagiti umili nangruna idi nabukodan a nagkurakot gayam. Saplit ti kararua daydi lolok: idi nakaangoten iti pagkuwartaan dagiti hudas nga alipures, nalipatandan ti karida idi a kas Diehard Duterte Supporters ta nakapuestodan.

Nagbalinda kanon a Dukot, Dakwat, Sikwat Brigade a nangdadael iti imahe ti president a nagtalek ken nangipatugaw kadakuada.

Personal nga interesda ti nagari, nalipatandan ti ballaag idi ni Digong a kabusorna ti korapsiyon. Nia’t napasamak? Agsasarunudan a maik-ikkat.

Kasla masirsiripmi nga agpalpalakpak itan daydi lolok idiay Impierno, este Purgatoryonsa, pards, Ngamin ita laeng a napaneknekanna ti natibker a takder ti maysa a lider a mangdusa kadagiti aglablabes nga opisyal ti gobyerno. Tsk tsk... saan kano a kas iti kallabes a nakalkaluban dagiti nangisit nga aramidda, saan nga amin. Sayang ta addakan dita ngato, lolok.

No naam-ammonaka koma ni Digong, amangan ta impatakderannaka koma iti high-tech a Kabaretmo sanakanto met laeng ibitin iti puon ti Durian a kabangbanglo daydi lolak!

***

Kalpasan dagiti makautoy ken makapakissiw a kontrobersiya, intayon sublian ti isyu ti ngilin iti giyera-Marawi. Saan a selebrasyon no di ketdi lagip a nagameran iti lua ken liday dayta nga eksena iti pakasaritaan ti pagilian nangruna iti dipaar ti Mindanao. Malagiptayo pay laeng idi Mayo 23, 2017. Inatake ti grupo dagiti Maute ti siyudad ti Marawi.

Nauram dagiti babbalay, simbaan, nahostage dagiti tao nga adda iti ospital, nagimula kadagiti bomba iti naduma-duma a disso ken ditan a nangrugi ti nakaro a tensiyon iti nakuna a siyudad. Nupay adda idi ni Duterte idiay Russia iti maysa a taripnong ken misyon, nagawid a sigida tapno inna sanguen ti parikut idiay Marawi.

Ti simmaruno ket nakaro a rinnupak. Awan dumana iti gubat idiay Middle East ti napasamak. Adu a biag ti naipatli manipud iti agsumbangir a puersa agraman sibilyan. Dita a napapatay da Isnilon Hapilon, sigud a lider ti Abusayaf ken ni Omar Maute. Kimmalma ti gubat kalpasan iti lima a bulan. Kasla kinnan ti anay ti nakabuklan dagiti a buya ti tedda ti gubat nga agpapan ita, adda pay laeng ti amak kadagiti dipay nasarakan a bomba a naikali.

***

Gubat-Marawi, di maibaga no kaanaunto a mapunas ti lammana iti pakasaritaan ti Pilipinas. Ngem iti kabiitan a panawen, mabalin a madanonton ti tukad iti maisaysayangkat a pannaka-rehab wenno pannakaisubli iti kasisigud a langa ti siyudad. Maymaysa ti areng-eng dagiti residente, tay makasublidan iti taengda.

Ngem adda nabati nga adal iti nakuna a gubat: masapul nga agkaykaysa dagiti agindeg iti maysa a disso tapno saan a makastrek dagiti terorista. Kasapulan iti panagsipot ken kinaalerto dagiti agindeg ken agtuturay tapno didanto maikuspil. Maymaysa laeng ti kararagmi: sapay koma ta dinton masunutan pay ti napasamak iti Marawi.

Respeto ken pinnateg koma ti agari iti puso ken rikna tapno maliklikan ti pannakanakanak ti dara ken puli.

Adios mi amor, ciao, mabalos!


VIEW COMMENTS
DISCLAIMER:

SunStar website welcomes friendly debate, but comments posted on this site do not necessarily reflect the views of the SunStar management and its affiliates. SunStar reserves the right to delete, reproduce or modify comments posted here without notice. Posts that are inappropriate will automatically be deleted.


Forum rules:

Do not use obscenity. Some words have been banned. Stick to the topic. Do not veer away from the discussion. Be coherent. Do not shout or use CAPITAL LETTERS!

sunstar.com.ph