PAMPANGA

Garcia: Aliwa Ika ing isip (You are not the mind)

Kapisik

”ING tau masasabi yang disnan na na ing pamisamak king Panginwan

nung sikwil na ing sablang makalabwad a kapagnasan,

agnan ing pamandapat na para king ikakabsi ring panamdam,

o magkyabe king mabungang pamirapat-dapat.

Ing tau dapat nang yangat at e na bababa ing sarili na kapamilatan ning sarili nang isip.

Ing isip kakaluguran ne ning misane kaladwa, at ing keyang kasalang mu naman.

Nung kayang alabanan ne ing isip, ing isip ya ing pekamayap nang kakaluguran;

dapot kayang e na adapat iti, ing sarili nang isip ing keyang pekamasakit a kalaban.

Para kaninumang alabanan na ne ing isip, disnan na ne ing Punkaladwa,

uling disnan na na ing kataimikan. Para king taung antita ing tula at lungkut,

pali at dimla, dangalan at kamarinayan alang pamiyaliwa.”

~Dalit ning Kakataskatasang Panginwan, Dangka 6: Sunis 4-7

***

Aisip mu na a ika ing isip? Wa, keraklan. Antita mu naman keng katawan—neng akagisingan tamu sinane da katamu—bala tamu itamu ing katawan.

Aliwa itamu ing katawan. Itamu ing kaladwang ati king kilub ning katawan a mengari king saken at magmaneu king saken—itamu ing magmaneu at itamu ing kaladwa. Makanyan man, pisabyan tamu ing isip.

Patunayan tamu a aliwa itamu ing isip king antining paralan. Ipyak mo reng mata mu. Isipan mung ati ka Menila. Isipan mung ati ka keng America at maglakad ka keng New York. Isipan mung mamangan kang ice cream kabang maglakad ka at isipan mung titigtig ya ing pekaburi mung diling tigtigan.

Agawa mo?

Nung agawa mu man ita o ali, buri na sabyan nita aliwa ka keng isip mu at aliwa ika ing isip mu kasi ika ing mumutus keng isip mu at ya ing mamintu keka.

Makanyan man, maralas itamu ing mamintu keng isip uli da reng akakit tamu, darandaman tamu o araranasan tamu karing kekatamung panamdam o senses a paparanas da reng aliwang maki-isip uling e ta balu ing pamiyaliwa ning tune tamung sarili at ning katawan at ning isip tamu.

Ing isip malyari ta yang alben anti keng pamanalbe tamu keng sine o television. Mangabaldugan mung aliwa ya o diferent ya ing isip kekatamu agya mang likas neng makatayid kekatamu—nung makananung ing bwak tamu, deng kuku tamu at pati na reng aliwang dake ning katawan tamu—aliwa itamu.

Nung balu tamung aliwa itamu ing isip tamu—ayampat ta ya iti o a-control ta ya iti at aliwa deng aliwang bage o aliwang tau deng makayampat kaniti.

Pauli ning e ta balu a aliwa itamu ing isip at isipan tamu itamu iti—ing isip tamu ing mag-ari at mamampat kekatamu at karing sablang pasya tamu at gagawan tamu—makatud man o ali.

Magi na katamung alipan ning isip nung e ta balung aliwa itamu ing isip dapot nung balu tamu iti itamu ing manalipan at mag-ari kaniti at itamu ing pamintwan na niti. Anti king makasulat king Banal a Kasulatan, “Ing isip kakaluguran ne ning misane kaladwa, at ing keyang kasalang mu naman.”

Pakaisipan mu, abe.

***

Dake Talabaldugan:

lagsák – (palagyu) lasak, sira, bwal, tomba. English: destruction, ruin, demolition, cut down. Alimbawa king pamangamit: “Lagsak na la reng bale luma a pakapadurut keng kabalenan at metung man ala nang mitagan.”

lagulò/lagulù – (palagyu) tanaman keng danuman o bebe dagat. English: acrosticulum aureum: coarse fern reaching 2 meters high, thriving on mud flats, mangrove swamps and tidal streams. Rhizomes are used to heal skin ulcers. Alimbawa king pamangamit: “Saguli la mung tutubu reng lagulu kareng dane maranum inya dakal la keng Mawli.”

laguma – (palagyu) pamaglaguma, pamitipun, pulung, pamipulung-pulung, pamagmasusi, pamagsaya. English: meeting, conference. Alimbawa king pamangamit: “Memandatang la ngan keng pepayaus ming laguma deng mangatwa dapot deng kayanakan ditak la mu.”

lagundî – (palagyu) tanaman a panulu ing bulung da. English: vitex negundo: five-leaved chaste tree, around 2-5 in height, with numerous blue flowers and black rounded succulent fruit when ripe. Alimbawa king pamangamit: “Masampat a panulung kuku ing lagundi oneng makasirang panlasa nung malambat mung inuman.”

lagusáw/lagusô – (palagyu) lapisik keng danum. English: sound of splashing water caused by fish, animals or humans that play in it. Alimbawa king pamangamit: “Mipagising ya i Mundu keng laguso da reng bundaki keng sapang libutad inya asne kapali buntuk patingapun.”

***

Gawing mekalingwan karing kapampangan!

Balang mikaka-kaligaligan o nanu mang kagulwan a malilyari kareng barangay Kapampangan kanita deng memalen mitatatag lang laguma bang apisabyan masalese at mikalutas ing nanu mang bage magdalang kapigaganakan at gimbal keng kabalantyan.

Kaniti, apipisabyan dang masalese uling balang metung kareng memalen madarandam siwala at makapamye munikala keng pulung at mikakakalutasan agad ing nanu mang bage magdalang kapigaganakan karing balang tau.

Ngeni mekalingwan na ing antitang gawi at mika-Facebook na pati na messenger ta karin na la mu misasabi at mitataltalan agyang e no mikit arapan. Malyari nang mag-group chat o GC o kaya Group call at miyayakitan la pa uli ning ating video.

***

Pamipalino: Ing Kapisik magnasa ya at manwalang misubling pasibayu ing lagablab ning legwan ning Kalinangan Kapampangan kapamilatan ding keyang dalit, kawatasan, amlat at miyayaliwang kapaglalangan-panyulat a misulat king pigmulan at tune kulitan kambe ning dalise at mapagmasabal a pamisip at parasan.

Ing panyulat ding pipumpunan yang sukat mataluki at miparangalan kapamilatan ning pamangamit kareti at aliwa ring karing dayu at salungat a paralan dang dela keti Kapampangan. Ing Kapisik ala yang kikilingan a kapanaligan, aguman o ninu man nung e ing Lubusang Katutwan.

Malyaring sumulat king garciakragi@yahoo.com para karing kutang o munikala.


VIEW COMMENTS
DISCLAIMER:

SunStar website welcomes friendly debate, but comments posted on this site do not necessarily reflect the views of the SunStar management and its affiliates. SunStar reserves the right to delete, reproduce or modify comments posted here without notice. Posts that are inappropriate will automatically be deleted.


Forum rules:

Do not use obscenity. Some words have been banned. Stick to the topic. Do not veer away from the discussion. Be coherent. Do not shout or use CAPITAL LETTERS!

sunstar.com.ph