BAGUIO

Luzano: VFA… nakansela! ‘Nia ngata’t ibungana?

Karit Ken Kayetket



KALPASAN iti naunday a panaguray manipud naisaang ti pagiliantayo iti nagbaetan dagiti agtuptupa a bato ni kontrobersiya ken rinnisiris ti laing ken posisyon... NAKANSELAN ti Visiting Forces Agreement (VFA)! Arigna ti bomba-atomika a bimtak ti nakuna a damag iti likud ti adu a binnakalan iti ammo ken panagamiris dagiti nasasaririt a kailiantayo. Iti daytoy a gundaway, adu ti nagwingiwing. Adu ti kimmanunong. Ngem iti suma-total... kasla ad-adun sa ti nagdanag. No apay, dagita man ti intayto ibuksilan, pards, ngem sakbay iti dayta, intay man met kumablaaw para iti lagip ti aldaw dagiti puso itay nabiit... ken intay met bisibisan dagiti sumagmamano a paspasamak iti nalikud:

***

Annad a panagimiris... dayta ita ti bala dagiti mammanday-linteg tapno dida kano agbiddut a mangeddeng panggep iti isyu ti franchise renewal ti ABS-CBN. Gapu iti daytoy, kumarkaraba ni Isabela 1st District Representative Antonio Albano, vice chair ti House Committee on Legislative Franchises na dida met koma ida (mammanday-linteg) i-pressure wenno “langdeten a puersado” iti pananggamuloda iti isyu ti prangkisa ti nakuna a TV network a mapaspasungadan a mapaso iti agtapus ti Marso ita a tawen.

“Please do not pressure us so much because we’re taking pressure from both sides of the aisle and no less than the President,” insakuntip ni Albano. Innayonna pay: “Even the networks and even journalists are giving us tremendous pressure this will create biases among members of the legislative franchise committee.”

Nupay kasta, pinasingkedan ni Albano nga awan ti dikta kadakuada manipud kenni Presidente Duterte. Impaneknek met ti Palasyo a dida gipgipiten ti Kongreso tapno mabaraan laeng ti prangkisa ti ABS-CBN ket saan kano a ma-renew. Babaen kenni Presidential spokesperson Salvador Panelo, kas pangarigan laeng kano ta makalusot ti singasing a linteg tapno maka-renew iti prangkisana ti nakuna a TV network ket i-veto dayta ni Pres. Duterte, mabalin met nga i-over rule wenno i-over ride ti Kongreso.

In short, ti Kongreso ti addaan maudi ken pinal a pangeddeng iti isyu ti prangkisa. Kuna met dagiti eksperto... bayat a nakatantan ti renewal ti prangkisa a nasao, mabalin latta nga agtultuloy ti operasyon ti maseknan a negosyo. Daplis dagiti analysts: Gapu laeng kadi iti sakit ti nakem ket mapasardeng ti serbisyo-publiko ti no manon a dekada a kinatakunaynay ti kagimongan a katulongan ken kinabinnulig iti rigat ken nam-ay nangruna kadagiti naglabas a kalamedad ti biag? Nadagsen a saludsod, pards. Ngem no sibibiag daydi lolok...masigurok a pumabor daytoy a ma-renew ti prangkisa ti ABS-CBN. Ta apay? Paboritona kano ti “Probinsiyano”! Whaattt? Awan pay Probinsiyano idi panawen ni lolok, saan aya? Hehe...inyarasaas ni lolok: “Idi panawen daydi Fernando Poe Sr ken Jr.” Ngek!

***

‘Nia metten ti mapaspasamak iti agdama. Agsasamusam dagiti parikut. Adda 2019 coronavirus disease (Covid-19), addaka dita nga African swine fever (ASF) iti baboy pati manok ken inayon mo manen ti kanselasyon ti VFA. No ababa la ngata ti sintronmo, pards, amangan ta makalig-iska iti dina oras ket. Ngem talaga a kasta ti biag. Ngem no karne ti baboy ti saritaan, nadlawtayo nga adda disso nga uray kunada a naserkanen ti ASF...tuloy latta ti panagsida dagiti umili iti karne ti baboy.

Ngamin ket naipadamag nga adda metten naduptalanda nga ASF kadagiti imported a karne ti manok. Papanan koman ni pulano? Natural a ti gatangenna nga ipauneg ket tay mas nalaklaka kas koma karne ti baboy. Sabagay, saan a matmaturog ti gobyerno panggep iti ASF.

Adda pay ketdi singasing ti Department of Agriculture (DA) babaen kenni Secretary William Dar... mabalin nga ulternatibo wenno kasukat ti karne ti baboy ket karne ti rabbit.

Malagipko pay, pards... ditoy laengen Baguio City idi early ‘60s... sikat ti maysa a paglakuan iti litson a rabbit dita Kisad Road. Nananam ken kunada nga adda kano maagasanna a sagubanit ti bagi. Ngem ti imasna, manmanon dagiti nagtultuloy iti dayta a negosyo. Siguro ket gapu iti kinakurang ti supply. Ngem no sumuporta laketdi ti DA, masiguromi nga adu ti mangayat nga agtaraken iti rabbit.

***

Itay nabiit... adda limtuad a kontrobersiya panggep iti kiddaw a maarmasan kano dagiti traffic enforcers, tanod, barangay officials ken dadduma pay a grupo kano a makatultulong iti seguridad. Sabagay, adda met damag nga uray dagiti ukom ket rumbeng laeng kano a maarmasan para iti seguridadda. Ken adu pay a singasing. Ngem adda kaudian... saanen a singasing, pards...no di ketdi, maipatungpalen! Daytoy ti pammilin ti Interior and Local Government Secretary Eduardo Ano... a maarmasanen dagiti kameng ti Bureau of Fire Protection (BFD) a mairugi ita a tawen.

Hmmm... kasla pettat sa ti damag kunada. Ngem iti kinapudnona, kas kuna ti sekretaryo, adda gayam nakuna idi ni Pres. Duterte panggep iti kasasaad ti BFD a saan laeng koma a kontra uram ti widawiden ti responsibilidadda no di ketdi uray ketdi koma iti seguridad ti kagimongan kas koma kadagiti pulis ken soldado.

Kuna ni Sec. Ano a maarmasan amin dagiti 29,286 a bumbero iti sangapagilian tapno mapapigsa pay ti kampanya ti gobyerno kontra kriminalidad, illegal a droga, terorismo ken dadduma pay a krimen. Maarmasan dagitoy iti 9mm a pistol ngem masapul a magnada pay iti panagsanay wenno marksmanship ken gun safety training.=

So, no adda uram, makakitatayton kadagiti bumbero a de-paltog! Maryusep! Paltoganda ngata diay apoy? Joke lang!

***

Subliantayon ti isyu panggep iti VFA. Ita ta nakanselan... ’nia ngata ti sumaganad nga eksena? Immuna nga immeksena ni US Defense Secretary Mark Esper kontra iti addang nga inramid ni Pres. Duterte. Ti rason ni Esper ket ti isyu ti pang-rehiyonal kano a seguridad a mabalin kano pagpandagan ti China tapno ad-adda nga agbalinda nga agresibo sadiay South China Sea (West Philippine Sea).

“I do think it would be a move in the wrong direction as we both bilaterally, with the Philippines and collectively, with the number of other partners and allies in the region, are trying to say to the Chinese you must obey the international rules of order. You must obey, you know, abide by international norms,” indarirag ni Sec. Mark Esper.

Kinuna met ni US Department of State Assistant Sec. for Political-Military Affairs Clarke Cooper a ti pannakakanselar ti VFA iti babaen ti 1951 Mutual Defense Treaty ti Pilipinas ken Estados Unidos ket makaapektar iti dakkel para iti military-to-military activities ti US ken AFP troops.

Iti benneg met ti Palasyo, ad-adda kano a kumapsut ti defense mechanism ti Pilipinas no kanayon lattan nga agdependar iti sabali a pagilian. Ti panangibasura kano ni Pres. Duterte iti VFA ket nakaangkla iti saritaan para iti independent foreign policy nga agsentro iti interest ti umili.

Iti agdama, adda latta ti Mutual Defense Treaty ken Enhance Defense Cooperation Agreement iti likud iti pannakakanselar ti VFA.

Arasaas: Saan ngata nga agpiyesta dagiti kalaban ti gobyerno iti pannakapukawen dagiti puraw? Saan ngata a nakarkaron nga agpalawa ti Tsina iti sakupenna a teritoryo ti Pilipinas? Ngem sungbat dagiti dadduma: adda kadi naaramidan ti US idi immuna a nagdappat ti China kadagita a teritoryo? Adda kadi inaramidda nga addang tapno maprotektarandatayo?

Tsk tsk... kurangen ti oras, pards. Next chapter. Adios mi amor, ciao, mabalos!


VIEW COMMENTS
DISCLAIMER:

SunStar website welcomes friendly debate, but comments posted on this site do not necessarily reflect the views of the SunStar management and its affiliates. SunStar reserves the right to delete, reproduce or modify comments posted here without notice. Posts that are inappropriate will automatically be deleted.


Forum rules:

Do not use obscenity. Some words have been banned. Stick to the topic. Do not veer away from the discussion. Be coherent. Do not shout or use CAPITAL LETTERS!

sunstar.com.ph