BAGUIO

Luzano: Kidag-Covid, kumarkaro… dumegdegdeg!

Karit ken Kayetket

ITI panagleppas dagiti aldaw, nakadidillaw a kasla kumarkaro wenno dumegdeg ti kidag ken kugtar ni Covid-19. No sangalubongan ti intay pangibasaran, minilyonen dagiti nagpositibo idinto ta kasla arig dikan kayat pay a bilangen dagiti rinibribu a pimmusay. Sadiay laengen Amerika, arig dikan patien nga umabot iti milyon dagiti nagpositibo ken no manon a gasut-a-ribu dagiti pimmusay.

Ngamin, pagaammon iti sangalubongan no ania ti nasyon nga Amerika. Adda ditan ti makunkuna nga armas ti teknolohiya, siyensia, edukasyon, panagdur-as kas met kadagiti nababaknang ken nabibileg a nasyon iti lubong. Ngem apay a kasla isuda pay ti kimmugtaran a husto ni Covid-19? Kayatna a sawen, nagasgasattayo pay laeng ditoy Pilipinas ta saantayo unay a nasudek iti saplit ti virus.

***

Itay laeng kallabes a mabalin nga agpapan iti pannakaisursurat daytoy nga eksena ti Karit... agsasallupang a riots ken protesa pay laeg ti mapaspasamak iti nagduduma a paset ti Estados Unidos. Maibase iti record... mapan iti nasurok a duapulo nga estado ken nasurok uppatapulo a siudad ti pakapaspasamakan ita ti protesta. Saan laeng a basta-basta protesta. Didan ipirpirit dagiti otoridad. Addan kabukbukodanda a pamkuatan ken ramit. Banag a nakadadanag ngamin adu kadagita a disso ti ayan dagiti kailiantayo. Sabagay iti agdama, awan pay dagiti report nga adda dagiti Pilipino ti nairaman ken nadangran kadagita a protesta.

Tsk tsk... awan dumana ditan dagiti paspasamak ditoy pagilian kadagiti naglabas a panawen ti kalamedad. Dayta ti bunga ti panagbisin ken pannakapukaw ti namnama ken simbeng ti panunot. Ti nakas-ang, no apay a kimmaro ti mapaspasamak a tensiyon ken protesta sadiay Amerika ket gapu iti pannakapapatay iti maysa a “negro”babaen iti maysa a “puraw” nga otoridad. Kasla nariing manen ti tensiyon iti nagbaetan dagiti “black and white” Americans. Sapay koma ta saanen a dumegdeg, kuna dagiti observers.

Ngem kuna met dagiti sobran ti kina-praktikalda: Mayat met tapno maksayan ti papulasyon ti lubong sakbay a bomtak iti pannakapnonan. Makuna nga angaw daytoy ngem kasla adda met kinapudnona. Kitaentayo laengen ti sobran a papulasyon ti ayup iti nadumaduma a paset ti lubong nangruna sadiay Africa. Saanen a pakasdaawan no dagita met laeng nga ayup ti mangpapatay ken manglamlamut kadagiti padada nga ayup. Daytoy ket tapno kano maksayan ti sobran a papulasyon dagiti ayup dita. Kuna met dagiti manamati, saantayo nga ayup no di ket tao nga addaan puso ken rikna. Adda pay ngarud nayapidas kadatayo nga arasaas: Amangan ta nagaramid kano ti tao iti pamkuatan tapno maksayan ti papulasyon ti tao ditoy lubong.

Ania a pamkuatan? Saan ngata a mabalin met a sakit? No comment.

***

Adu a patta-patta ti agraraira iti agdama ditoy pagilian gapu laeng kenni Covid-19. Adda agkuna a daytoy ket adun dagiti mangbasol ken sairo kano ditoy pagilian isu a kastoy ti intay paspasaren. No koma sibibiag daydi lolok, siento porsiyento a ti kugtarna ket: Natangken ngamin ti duri ni Pinoy. No ania dagiti maiparit, isu ti pagay-ayatna. Sukir wenno subeg ti adu a kailian. Arigna ti nuang a no naaladan, pagay-ayatda a sarien. Ammom langaruden a samal, kanem pay laeng ta dika ngamin mamati. Dayta ti kababalin ni Pinoy, saan nga amin.

Isu a ti sagsagrapentagayo a kugtar ni Covid-19, pasettayo dita a rumbeng a matatsaran. Ditay koman agtitinnudo ken agpipinnabasol ta pasettayo iti panagbaybay-a. Diayto pay isyu ti ayuda... pagaapaandan idinto ta agkaykaysatayo koma nga agtitinnulong. Kinapudnona, addan dagiti nakassuan gapu iti kinasuapang ken kinabuakawda. Uray saan a para kadakauda, kittabenda. Sige, ibaludyo ida tapno adda pagnakmanda. Ken adu pay a pangram ti kayat pay nga ibaga ni lolok ngem next issue kano laengen. Haayy imbag man ta nagsardeng met laeng ti dilam, lolong. Sabagay,adda puntosmo kadagiti imbasawangmo.

Pudno a pasettayo ti agdama a kalamedad. Addan ditoy ti kabusor. Sanguentayo babaen iti panagkaykaysa ken tinnulong saan a sinnina ken panagbubukod. Itan ti panawen tapno intay yabrasa ti talek ken ayattayo iti tunggal maysa babaen iti sinnaranay ken panagkakayyamet. Iwaksitayon ti aramid a kinabuklis ta maymaysa ti turongna – impierno!

***

Itay kallabes, makasair-rikna iti maysa a pagteng. Maysa a kailiantayo a taga-Santiago, Isabela ti nagdesisyon nga agawid manipud Baguio City. Gapu iti kinarikut kano dagiti annuroten ken kinakurang iti ammona kadagita a proseso ken gapu iti iliwnan iti pamilyana nga adda iti adayo... inkeddengna piman ti agawid uray no “pagnaenannan” manipud ditoy siyudad agingga’t Isabela. Mariakusina! Iti dayta a kaadayo inkeddeng a pagnaen?

Kasta ti katukad ti tured ken kiredna nangeddeng gapu iti pammateg ken iliw. Nagnan ni pulano. Imbag laketdin ta adda nakakita ken nangidalan iti umno a desdes para kenkuana. Iti ababa a pannarita, iti tulong dagiti mangisakit a kailian ditoy siyudad, naikkan iti gundaway a makisakay daytoy iti maysa a lugan a mapan Isabela. Daytoy ket iti likud dagiti nagtetepkel a tinnulong dagiti pribado, gobyerno ken media. Iti daytoy nga eksena, mangipakita iti napartak ken nainpanawenan a tinnulong a mangsalbar iti pannakaiwawa dagiti agsakapulan. Kudos kadagiti tattao a nagbalin a rangtay.

***

Maysa pay a makasair-rikna nga eksena ket iti kinatao ken panangisakit ken ayat nga impakita ti maysa a bulag (blind gardener) dita Camdas, Baguio City. A babaen iti Tambalan Bayanihan, babaen iti ECARTA Media Productions and Promotions... naipariknana (Ruby-Blind Gardener) ti panangisakit ken pammategna kadagiti padana a visually impaired wenno saan a makakita.

Maysa a tapik-rikna gapu ta no siasino pay dagiti rumbeng koma nga pagpatulong... isuda pay ti makarikna iti asi ken pammateg. Naammuan iti sapasap a pagilian ken lubong ti nakuna a kinabannuar daytoy a persona a nangitayok manen iti nagan ti Siyudad ti Baguio. Yamanen manen iti inaramid a panangbigbig kenkuana ti Tambalang Edong Carta ken Jimmy Luzano iti Z-Radio, Baguio, kasta met ti PTV-4. No koma ta kasta amin a kailiantayo a saan a managimbubukod, adda nasin-aw ken natibker a masakbayan iti puli ita ken masakbayan. Agbiag ken pagwadanka, Ms. Ruby Gunn, blind gardener ti Camdas, Baguio City. Maysaka a pagtuladan ken pagwadan iti dayta a kasasaadmo. Sapay koma ta agsirbi a kas pagmodeluan ti kinataom, Ruby ken nanangmo a ni Mommy Irene. Ket kadagiti amin a timmultulongen kadagiti agkasapulan a kakailiantayo iti aniaman a wagas... agtamedkami kadakayo. Sapay koma ta iti aniaman a panawen, addakayo a siantabay ken nakasaranay kadagiti agrigrigat ken agparparikut a kadaraan.

Ni Apo ti kanayon koma a saluadyo ket ti subad ken paraborna... dumtengto kadakayo iti umno a panawen. Nupay kas iti sagudayen daytoy nga eksena ti Karit – Kidag Covid-Kumarkaro, Dumegdegdeg, adda kumarkaratay a danag ken peggad... aglumen babaen iti umno a panagannad. Adios mi amor ciao, mabalos.


VIEW COMMENTS
DISCLAIMER:

SunStar website welcomes friendly debate, but comments posted on this site do not necessarily reflect the views of the SunStar management and its affiliates. SunStar reserves the right to delete, reproduce or modify comments posted here without notice. Posts that are inappropriate will automatically be deleted.


Forum rules:

Do not use obscenity. Some words have been banned. Stick to the topic. Do not veer away from the discussion. Be coherent. Do not shout or use CAPITAL LETTERS!

sunstar.com.ph