SA unang panahon, nauso ang mga salida sa sine bahin sa Old, Wild West didto sa Estados Unidos, diin maoy bida ang mga kawboy ug mga pistolero. Kon dunay mga panagbangi sama sa panikas sa sugalan o kaha pagpakauwaw sa kadungganan, mag-abot ang duha sa usa ka dakong hawan taliwa sa lungsod ug magtigi sa kahanas sa paggamit sa pistola.

Manan-aw ang mga tawo sa usa ka kulba-hinam nga esena. Atngan kon si kinsay mas abtik nga molanit sa pistola ug kinsay hingigo sa duha. Magpinusilay ang duha nga nagkasungi ug ang mabuhi maoy modaog. Usahay tabla kon patay silang duha.

Apan kaniadtong ang mga pusil di pa kasaligan, usahay mahurot na lang ang mga bala ug way maigo sa duha nga magduelo. Dunay maigo pero mabaw rag dut ang bala. Delikado pa gyud kon mokagar ang pusil nga gigamit. Sa wa pay pusil, espada maoy gamiton sa duha nga magkombati. Mao usab kining mga matang sa drama sa radyo nga nisikat sama ni Diego Salvador ug ni Tiagong Bangkilan.

Dunay estorya sa pipila ka mga lugar sa panahon sa kakaraanan, ang managkontra mag-abot sa usa ka lugar aron magkombati ug magdinunggabay o kaha magtinigbasay. Maghigot og pisi ang duha aron way makadagan kon motalaw. Manan-aw sab ang mga silingan nga morag nagtan-aw og tigbakay sa manok.

Kining duelo nindot lang sa salida sa sine o kaha sa drama sa radyo. Sa tinuod nga kinabuhi, duna gyuy maimpas. Busa gisilotan kini ingon man ang pagpanghagit ug duelo sa laing tawo ubos sa Article 260 ug 261 sa Revised Penal Code.

Sumala sa balaod, ang duelo mao ang kombati nga sinabutan tali sa duha ka tawo ug gihimo atubangan sa duha o molabaw pa nga mga seconds nga anaa sa legal nga panuigon sa matag habig. Sila sab ang nagpili sa matang sa armas nga gamiton ingon man sa tanang mga kondisyones sa kombati.

Kon ang duelo mosangpot sa kamatayon, ang nakapatay pagasilotan sama sa silot sa homicide nga pagkabilanggo hangtod sa 20 ka tuig. Kon igo lang nasamad, pahamtangan siya sa silot alang sa physical injuries. Ang mga seconds silotan isip mga accomplices.

Dugay na kitang wa makadungog og duelo. Gisilotan kini sa balaod kay kon gipadayon pa kini, mahisama ang tawo sa manok nga sigig tigbakay, dunay makabuno ug dunay mabihag. Ang nitumaw hinuon karon mao ang mga gun-for-hire nga klarong nakahimog murder kay mopusil ug mopatay man niadtong mga tawo nga way ikasukol tungod lagi kay gibayran man.

(Ang atong paghisgut-hisgot mahitungod sa balaud madungog na matag karon ug unya sa mga tampo nga dunay punto legal ngadto sa tulomanon nga "Alang Kanimo Kapuso" nga gisibya gikan sa ala-una ngadto sa alas dos sa hapon sa sibyaan DYSS Superadyo sa RGMA network.)

(Sa mga reaksyon kang Atty. Eddie O. Barrita: E-mail: edbarrita@yahoo.com; Cell # 09165805285; Room 201, 18 Cherry Court Bldg., Gen. Maxilom Ave., Cebu City)