DI mahimong i-agi sa kainit sa ulo ang pagtuki sa usa ka mahinungdanon nga isyu sama sa Reproductive Health (RH) Bill.  Way maayong sangputanan kung wa tay kalainan sa mga hubog nga naglalis sa tubaan diin ang dako ug tingog ug maayong mobugalbugal ang modaog.

Magbinantayon kita sa matag pong nga atong buhian, mamati sa argumento sa atong kaatbang. Ug kining lalis sa RH bill gubot pas lukot.

Bisan sa korte dunay mga butang nga uyunan nang daan sa matag habig aron ang lalis di maabtan sa pagtuktugaok sa manok. Kung magtuyoktuyok ra ta, aw, masaag gyud ta kadugayan. Dasmagdasmag gyud ang atong agi.

“Magkauyon ba kita nga kinahanglang pugngan nato ang padayong pagsulbong sa populasyon?,” tingali maoy maayong unang pangutana diha sa dayalogo. Sundan dayon sa, “Kung kita magkauyon sa maong punto, sa unsang paagi atong pugngan ang maong pagsulbong — natural o artipisyal?”

Ang Katolikong Simbahan mangugat gyud nga natural ang atong gamiton. Ang mga pabor sa RH Bill (kung wa ko masayop sa akong pagsabot), mokisikisi nga ato na lang itugyan sa magtiayon o sa babaye ang desisyon. Busa ang lehitimo nga pangutana sa mga manimbahay –way duda pipila kon di man kinabag-an nila migamit ug condom – ngadto sa simbahan: Unsa man gyud ang sukaranan sa pagsupak, tungod kay di maayo ang artipisyal nga pamaagi o tungod kay dili maayo nga kontrolahon ang gidaghanon sa populasyon?

Karon atong makita nga dili rason ang naghari kon dili emosyon. Paminawa ra gud ang tonada sa mga pamahayag: “Ah, basta kanang ilang gihimo, gasunodsunod ra na sila sa United Nations (UN) ug sa Amerika, mga itoy na sila, ug dili na ila kaugalingong hunahuna ang ilang gibarugan. Pabor sila sa imperyalismo. Masugba sila sa impyerno. Di na nato sila pakalawaton. Ato sila hukasan sa ilang pagkaKatoliko.”

Di sab magpalupig ang pikas habig: “Ah, kanang ila gisunod di man ang ilang hunahuna kon dili ang Santo Papa sa Roma. Imperyalismo? Unsa man diay nang Roma, Pilipinas? Nakalimot ning ubang obispo ug pari nga di na ron panahon sa Inquisition diin ang mga mobarog batok sa simbahan pamunggutan ug liog o ipaguyod sa kabayo.”

Buot sa matag habig modaug pinaagi sa duwa sa pong imbis sa intelihente nga diskusyon. Alang sa mga kritiko sa RH bill, abortion bill ang angayang itawag sa maong balauron. Aron tingali mas kusog ang impact, ug aron moiknat dayon ang kilay sa ordinaryo nga manimbahay.

“Informed choice” maoy paborito nga mga pong sa mga pro-RH sa ilang paghulagway sa dugukan sa maong balauron. Di lang diay yanong pagpili (choice) kon dili pagpili nga nanukad sa kompletong kasayuran o impormasyon (information). Mao ba? Nindot paminawon. 

Alang sa uban kining estorya way presyo. Basta lang makabungat sa baba, hala larga. Pero suwayi ug sukot, sigurado nga agion ka lang sa sugatsugat.

birada_ruphil@yahoo.com