NAHIBAWO ka ba nga adunay kau­galingon nga rice terraces ang lalawigan sa Sugbo?

Di lang sa Cordillera Administrative Re­­­gion makita ang rice terraces tungod kay aduna usab niini ang lungsod sa Argao.

Suroya ang Linut-od ug Butong, mga bukirang barangay sa lungsod ug makita nimo ang rice terraces nga ikapasigarbo usab sa mga lumad.

Ang Linut-od ug Butong, maoy ikaduha ug ikatulo nga labing layo nga mga barangay sa lungsod.

Ang Argao, usa ka 1st class municipali­ty nga nahimu­tang sa ha­baga­tang-silangan sa lalawigan sa Sugbo, adunay gibana-banang gilay-on nga 68 kilometros gikan sa siyudad sa Sugbo.

Aron moabot ka sa duha ka mga barangay, mahimo ka mosakay og motorsiklo o sakyanan nga gibanabanang adunay gilay-on nga 20 kilometros gikan sa poblacion sa lungsod.

Ang Sun.Star Superbalita nakasuroy sa usa sa mga rice terraces nga nahimutang sa Barangay Butong, nga kapin na sa siglo ang pangidaron.

Gawas nga nindot tan-awon, mabihag usab ka sa presensiya sa duha ka dagko ug habog nga mga punoan sa balete nga nagbuntaog ibabaw sa rice terraces ug naghatag og landong sa dapit.

Kini nga mga kahoy giba­nabanang kapin na sa duha ka siglo nga nagbarog sa lugar diin makita sa tiilan niini ang tu­bod nga ma­oy tinubdan sa tubig nga modagayday hangtod sa kinaubsan nga pilapilan.

Si Margarito Famat, 77, nisaysay nga dihang 12 anyos pa lang siya usa siya sa mga nitikad sa rice terraces.

Gamit ang iyang kabaw, nagsugod siya og daro gikan sa ibabaw hangtod sa ubos ug siya gisuholan og P1.50 matag adlaw niadtong panahona.

Pulos lang humay ang gitanom sa pilapilan ug anihon kini matag Hunyo sa tuig.

Atbang sa rice terraces makita nimo ang bukid sa Lantoy, ang ikaduhang labing taas nga peak sa Argao diin makita usab ang usa ka porma og kabayo nga pahak sa yuta sa bukid.

Si Josefina Sardido, 49, niasoy nga ang apohan sa iyang bana nga si Quintino Sardido, ang naghimo sa pilapilan.

Siya nisaysay nga diha na ang rice terraces dihang naminyo sila sa iyang bana nga si Tito, apo ni Quintino, niadtong 1982.

Matod ni Josefina naporma ang rice terraces gumikan kay bakilid ang dapit nga gibutangan og mga bato nga maoy nagsuporta sa yuta, diin di moawas ang tubig hangtod nga di mapuno ang pilapilan.

“Inig puno sa kahon, moambak ang tubig sa laing kahon,” dugang niya.

Ang amahan ni Tito nga si Bernardo, nga usa sa mga anak ni Quintino, ang usa sab sa mga kanhi nagtikad sa yuta hangtod nahimong rice terraces.

Si Quintino namatay sa panuigon nga 101 niadtong Septiyembre 24, 1983.

Ang igsuon ni Bernardo nga si Flaviano, ang usa sa mga nakapalit sa usa ka bahin sa rice terraces samtang ang laing bahin gipanag-iya sa banay nga Miranda.

Si Crispulo, 45, igsuon ni Tito, niingon nga abunda og tubig ang rice terraces bisan og El Niño. Ang tubig gikan sa bukid nga ningdagay ngadto sa ubos nga molapos sa yuta diin nagbarog ang usa sa mga punoan sa balite.

“Abunda kaayo mi og tubig diri kay way hubas-hubas. Maabot gud og pangayo og tubig diri ang ubang mga barangay. Bisan og El Niño, wa mi mahubsi og tubig,” dugang niya.

Si Kong. Wilfredo Caminero sa ikaduhang distrito diin sakop ang Argao, niingon nga kabilin sa ilang katiguwangan ang rice terraces, diin sakop siya sa ikapito nga henerasyon sa mga Sardido.

“Makita mo gaano kasipag ang mga ninuno namin. Pag galawin mo ito, ma­wa­wala na ang kanyang history,” sumala sa kongresista nga naabtan sa Sun.Star Su­perbalita nga nisuroy sa iyang mga bi­sita nga gikan sa kaulohan sa rice terraces.