BISAN sa basura adunay nagsalig og adunay nanginabuhi aron lang adunay i-kasuporta sa inadlaw-adlaw nga panginahanglan sama sa pagkaon. Alang sa uban nagtuyok lang ang ilang kinabuhi sa basurahan. Bisan pa man sa baho ug kahugaw niini, wala kini nila igsapayan ug ilang gisungasong ang tanan aron lang makakuwarta og adunay i-kagasto. Sa uban adunay kuwarta sa basura.

Daghang tiyan ang nagsalig sa kita sa basura. Diha lang sa Inayawan Sanitary Landfill adunay mga 600 ka mga tawo ang nagsalig lang sa pagpamasura. Ang hamtong lang kini.

Unya ang ilang mga anak, ibutang nato nga sa matag pamilya adunay, lima ka buok anak, di puwerting daghanang tiyan. Unsaon naman lang og ato kini silang hikawan nga manginabuhi sa basura.

NA-APEKTUHAN

Ning bag-ong polisiya karon sa kagamhanan sa dakbayan sa Sugbo nga no seggregation, no collection isip pagsunod sa Solid Waste Management Act, daghan ang naapektuhan nga mga basurero. Buot ipasabot nga gilahi na ang malata ug dili malata nga basura. Aduna nay adlaw kon kanus-a hakuton ang basura sa mga barangay. Kadtong wala mabahig og maayo, dili usab hakuton sa garbage collectors.

Nangreklamo intawon ang mga basurero sa landfill gumikan kay sa panahon nga adlaw sa tingkulekta sa malata, wala man silay kita. Kay puro sagbot man ang karga sa garbage trucks. Unsa man kunoy kuwarta sa malata kay dili man mabaligya ang mga sagbot. Kay kon dili malata, sama anang mga botelya, plastic, carton ug styrofoam puwede man kanang ibaligya nila. May rason pod sila.

HAW-ASON ANG KAUGALINGON

Ang ilang hangyo nga sama ra sa gihapon ang paghakot sa basura ug sila na lang didto ang mobahig. Ang mga garbage collector mokompetensiya man pod nila. Kay diha pa lang sa paghakot nila, sila naman daan ang mobahig. Ila naman ilain daan ang dili malata kay sila man ang mobaligya. Mao lagi na, maluoy pod tawon ta aning mga basurero nga naapektuhan ning bag-ong pamaagi. Pero mas maayo unta og makahatag ang city government og lain nila panginabuhi-an.

Sa, mga basurero usab mas maayo nga sila mangita og laing panginabuhian aron dili na sila usab magsalig hangtod sa hangtod sa pagpanguykoy og basura. Dili man siguro lain kon sila mangambisyon sa kinabuhi ug dili na lang magdepende sa basura hangtod sa hangtod. Tabangi usab ang inyong kaugalingon nga mahaw-as kamo gikan sa basurahan inay kanunay mong mobasol sa gobiyerno.

(bobby@sunstar.com.ph)