DAGHAN ang nakasaway sa “laban o bawi” o sa atong pinulongan, “atras-abante” nga desisyon sa Korte Suprema kabahin sa estado sa 16 ka mga lungsod nga nahimong siyudad.

Tiaw ba nimo kanang pito ka desisyon ang gipagawas sa Labaw’ng Hukmanan kabahin sa maong isyu. Una, mideklarar ang hukmanan nga legal ug constitutional ang pag-convert sa maong mga munisipalidad ngadto sa pagkadakbayan. Buot ipasabot nasubay kini sa mga rekisitos.

Sunod mideklarar na usab ang Korte Suprema nga unconstitutional ang maong balaod. Sunod, constitutional na pod. Hangtod sa ika-unom nga nag-usab-usab ang ilang desisyon. Hangtod nga niadtong Pebrero, mideklarar na gyud ang SC nga legal ang maong balaod. Ug gi-affirm o gipalig-on kini sa ilang desisyon karong buwan sa Abril.

Hinaot nga katapusan na gyud ni uy kay nakahatag kini og bati nga imahin sa SC.

DAGHANG MOTION

Bisan ang mga haniti sa balaod ug mga abogado naglibog sa baruganan sa SC niining maong isyo. Kasagaran ang korte modawat lang og makaduha ka motion for reconsideration. Kon mapilde, adunay motion for reconsideration. Ug puwede pa makahirit og laing motion for reconsideration. Apan kini makadaghan. Ang League of Cities of the Philippines (LCP), grupo sa mga siyudad, ang mipetisyon niini sa korte gumikan kay kon mahimo nang siyudad ang 16 ka mga lungsod, makonhuran man ang ilang Internal Revenue Allotment (IRA).

Kahakog sa mga siyudad mao gyud ang hinungdan sa pagbabag ning maong balaod. Human gi-amendar ang Local Government Code (LGC) nga nagpataas na sa income requirement sa usa ka lungsod sa dili pa ma-convert ngadto sa pagkasiyudad gikan sa P20 milyones ngadto na sa P100 milyones. Unya naka-pending na kining maong balaod sa dihang na-amendar ang LGC. Unya nasabutan sa mga senador ug kongresista nga exempted na kining maong 16 ka mga lungsod sa maong income requirement. Apan sa dihang napasar na ang balaod, gikuwestiyon kini sa League of Cities ngadto sa Korte Suprema.

DINAGAT PROVINCE

Maayo unta og katapusan na ni uy aron mabutangan na kini og tuldok ang maong isyo. Dili baya ni maayo kay mahulog kining precedent o sumbanan. Ang pag-convert sa Dinagat Island ngadto sa pagkaprobinsiya una pod nga gideklarar sa SC nga unconstitutional gumikan kay wala kini  maka-abot sa land area requirement. Apan ang SC karong bag-o dungan sa desisyon sa 16 cityhood, niingon na usab nga constitutional ang paghimo og probensiya sa Dinagat. “Laban o bawi” gihapon. Matod pa sa mga mahuyang; “Hay, maboang ko ani bayot.” Inay “mabayot ko ani boang.” (bobby@sunstar.com.ph)