NGA luguson ang babaye sa laing tawo usa na ka ngil-ad nga hitabo. Nga luguson siya sa iyang kaugalingong amahan maoy butang nga di daling matugkad akong hunahuna. 

 

“Anak gihimong sex slave sa papa; gipaangkan pa,” maoy misugat sa atong mga mata nga balita sa Superbalita niaging adlaw. Di hinoon kini ang una nga higayon diin kita makasugat ug susamang balita, apan di gihapon nato kalikayan nga malimbawot ang atong balhibo o mokagot ang atong ngipon.

Sa akong pakighinabi ni Dr. Renato Obra, chief, psychiatry department, sa Vicente Sotto Hospital, siya nihatag og mga posibling anggulo sa hitabo kay kinahanglang pa man ug background check ang matag kaso. Matud niya nga mahimong ikonsidera nga anggulo nga ang amahan nga mohimo sa maong niluog nga buhat ngadto sa iyang anak mahimong nalisoan sa pangisip o ang gitawag nga schizophrenia. Naa man gani kunoy kaso diin tulo sa mga anak nga babaye sa usa ka amahan gihurot niini ug lamoy. Susmaryosep!

Laing anggulo nga mahimong ang tawo nga makahimo og butang nga ingon niining atong nahisgutan nalulong na gayud sa druga.  Matud ni Dr. Obra nga – ug hinaot nasayod na ang daghan nato niini – ang mogamit ug ginadiling druga di na normal ang dagan sa hunahuna. Nakapahimumdum ni nako sa usa ka artikulo nga nag-ingon nga lima kapil-on ang desperasyon sa usa ka adik aron lang matagbaw ang iyang panginahanglan kon atong itandi sa  panginahanglan sa usa ka tawo nga maluwas kay natabunan sa building tungod sa linog. Karon nasayod kana nganong mopatay gyud ang mga adik ug mohimo ug mga butang nga lisod tuohan sama sa paglugod sa kaugalingong anak!

Apan lain pa gyud nga anggulo nga tan-awon ang gitawag nga sexual perversion ug nga masabtan kini pinagi sa pagsubay sa psycho-sexual development sa tawo.

Hinoon,  matud ni Dr. Obra di man grabi ang tanan klase sa mental disorder. Ug ang tanan magsugod sa mga butang nga sa tan-aw nato ginagmay lang sama nianang depression, anxiety, ug kanang di ta makatog, ug uban pa.  Mao nga siguradoa gyud nga makatog mo.

Di lang gyud ta mokompyansa diay. Kay kitang tanan hapakon man gyud usahay sa mga balod sa kasakit sa kinabuhi.   

Kon daghan man kanato ang dunay sakit sa lawas, nahadlok kong mas daghan ang dunay sakit sa panghunahuna, sa nagkalainlain lang tingali nga ang-ang.  Apan kay wa man sa atong kultura nga magpahiling dayong ug psychologist o psychiatrist sa kahadlok sa ikasulti sa ubang tawo.  May mga butang diin nanginahanglan ang tawo og professional help, ug way sayop kung mao kini ang lakang nga pagahimoon. Tinood hinoon nga sa tanang klasi sa sakit, pisikal man o dili, dako gayud usab ug papel ang attitude o perspektibo sa pasyente sama sa kinahanglang niya nga magpabiling positibo sa panghunahuna.      

(birada_ruphil@yahoo.com)