DEAR Noy Kulas,

Ako si Lira, 26. Kining akong suliran kabahin sa akong kinabuhi. Naa koy kapuyo nga 32 anyos. Duna miy lima ka anak. Sunodsunod ni among mga anak. Sud sa kadugayon sa among panag-ipon, wa gyud mi makasal.

Karon ang akong problema mao ang akong kapuyo nga way tarong trabaho. If makatrabaho man gani, usahay ra kaayo, extra-extra lang. Unya pwerte ra ba ka bisyoso, magsige og duwa og computer bisan nakahibawo siyang wa na miy kan-on unyag ka ugma. Bisan sa kagamay sa iyang kuwarta, ihug pa sa computer. Bisan sa kadaghan sa among mga anak, mabuhat pa ni niya.

Kapila na nako siya badlunga apan di gyud maminaw nako. Bahalag magsige mi og away basta makaduwa lang siya. Okay ra unta to kon naa siyay income nga tarong, unya among anak usa o duha ra. Unya if mamarayeg ang mga bata niya, labi nag saputon siya, iyang pangkasab-an.

Kon di iyang pangsinghagan. Maluoy tawn kos mga bata. Bisan og wa nay makaon ang mga bata, magsige ra siya og higda, masuko siya kay magsige kuno ko og yawyaw. Kinsa may malipay anang magtan-aw ka sa imong mga anak nga gipanggutom, mag-apong sa laing tawo nga magkaon. Maora gyud og kumuton ang akong dughan nga magtan-aw sa akong mga anak nga ingon ana, pero siya maora og di kasabot. Kinsa may di magyawyaw ana?

Unya mosuyop pa siya og shabu kon makakwarta ug makatrabaho. Kon mosuweldo na di na siya mohatag nako. Di parehas sa una nga ihatag gyud niya tanan. Iya kong ingnon nga nasakit ko kay wa na siya mohatag nako. Ang ako, Noy, para ra man sad na sa mga bata nga ako untang kuhaon ang kuwarta kay lain siya og priority. Ma-feel gyud nako nga less priority mi nga iyang pamilya para niya. Ako na lay maikog sa akong mga maguwang kay igo ra baya mi nangipon. Di man ko gusto maglahi mi kay iresponsable kaayo siya pagkaamahan ug pagka bana. Mosamot unya mi kon maglain mi.

Lamdagi akong huna-huna kay basig mabuang ko nga magsige og hunahuna aning tanan. Usahay ganahan na lang ko maghikog apan maluoy ko nga maghuna huna sa akong mga anak.

LIRA

Lira,

Dangop sa inyong barangay ug ireklamo kay negligence man na sa iyang part. Kon di man gani, consult sa Children’s Legal Bureau (CLB) aron matambagan ka unsay maayo nimong mahimong lakang aron mapugos paglihok ang imong kapuyo. Naa man tay balaud nga magsilot nianang mga amahan o inahan nga negligent, kana lagi kon ang usa ka party determinadong moreklamo. Kana nag-agad sab sa imong desisyon.

Laing mahimo nimo mao ang pagpangita og trabaho. Medyo okay pa man nang imong edad, pang-apply og trabaho diin ka nahaom kay sa maghuwat ka nianang imong bana nga

narcissistic. Gawas nga narcissistic, maorag adik pa na siya sa computer games.

Nakasabot kaayo ko sa imong sentimento. Apan unsaon ta man nga naa man gyuy mga tawo nga iresponsable kaayo ug wa gyuy nahimong maayo sa ilang kinabuhi, gawas sa pagpadako sa lawas ug pagsige og katug. Blessing in disguise sab tingali nang wa mo makasal kay mas sayon nimo ang paglingkawas gikan anang tawhana. Sakto ka nga di maayong magpahilabot ka niya kay mausban na sab og anak, mas lisod na nga kinabuhi ang imong sagubangon.

Unya, pag-ampo sa Ginuo nga hatagan ka og igong kusog ug giyahan ka Niya. Pangayog pasaylo sa tanan mong mga sala ug itug­yan Kaniya ang tanan.

NOY KULAS