Ernesto Lariosa

Puyra buyag

MOBALINGIS tag gamay, di una ta maghisgot sa mga suliran nga giatubang karon sa DepEd

sa tibuok nasod sa pag-abli sa klase niadtong Lunes. Kay naandan naman na.

Ari ta motikdol sa hubon sa kamatinud-anon sa mga tag-iya o tagdumala sa mga tulonghaang pribado kabahin sa suhol sa ilang mga magtutudlo. Usa ni sa dakong katarungan nganong giumentuhan sila sa tuition fees.

Ako nagtuo nga daghan ang di mopausbaw sa suweldo sa ilang mga magtutudlo. Kon mopaumento man gani kay mapugos, ang usbaw igo lang iinom og tubig. Masabot nga panglingla lang ila sa Ched nga nag-aprobar sa tuition increase sa 10 ngadto sa 30%.

Mohulpa ang kamatinud-anon sa mga tulonghaan kon suweldo na sa ilang magtutudlo ang hisgutan. Morag iring nga manglikaang ang balhibo sa kainit sa ilang ulo.

Unsaon negusyo man ning pagpadagan og eskwelahan. Sekreto ang igo. Ganansiya makapasamot sa ilang kadato. Samtang ang mga magtutudlo mosamot kauyamot tungod sa suhol nga ubos kaayo.

Ako nakasinati niini kay usa ko ka dekada nga magtutudlo sa high school. Hunahunaa lang papirmahon mig duha ka payroll. Ang una mao ang among gamayng suhol. Ang ikaduha tukma na sa minimum.

Dako ning unibersidad nga ilado kaayo. Hinaot nag-usab na ning maong tulonghaan kay nakaamgo sa ilang kabanyaga. Dihang buot ming mosuki, namuyboy dayon ug nanghuga pa.

Lisod ang pagsukol niadto sa mga harianon. Di sama karon nga anaa dayon ang mat-ang media nga mobarog sa katarungan ug molaban sa mga tawong dinaugdaog.

Di ba dinaugdaog ang ilang gihimo? Hinaot ang mga pribadong tulonghaan karon di na modaugdaog sa ilang mga magtutudlo ug motuman sa ilang kaakuhan ngadto kanila.

Kon mahimo palabwan nila ang suhol sa mga magtutudlo sa public schools nga ang labing ubos P18,000.00. Morag nakaamgo ang kagamhanan pag­luwas sa mga magtutudlo sa kalisod sa panginabuhi.

Kaniadto labaw pa nilag suhol ang mga mensahero ug diyanitor sa ubang mga ahensiya sa

kagamhanan. Mao nang tanang matang sa loan sudlan. Porlon na lang ang wa nila sudli, tiaw pa sa akong higala nga maestra ang asawa.

Kon di makatuman ang mga tulonghaan sa salary increase sa ilang mga teachers ug employees maayong pasirhan na lang kay sa punayg pamintaha ug panaugdaog sa mga kabos.

Ang kagamhanan na ang mangitag paagi nga maluwas ang maapektuhan sa pagpanira sa mga tulonghaan. Nahibawo ko nga naay mga pundo nga magamit kay sa kurakuton lang sa mga buaya.