ANG amahan maoy gi-ila nga haligi ug pundasyon sa pamilya. He is the protector and provider of his family. Siya maoy naghatag og kusog aron makabarog ang pamilya sa bisan unsang matang sa unos nga mohasmag niini.

Siya maoy daling daganan kon unsa man ang gikinahanglan sa matag sakop sa pamilya.

Ug gumikan sa kamahinungdanon sa papel sa usa ka amahan pag-amuma sa iyang mga anak, gihatagan usab kini siya og pasidungog. Sama sa Mother’s Day nga saulugon matag ikaduhang Dominggo sa Mayo, karong adlawa, ikatulong Dominggo sa Hunyo mao usab ang Father’s Day.

Dayoff karon kasagaran sa mga tatay. Itay, tatay, papa ug daddy mao ang kasagaran nga i-tawag sa mga anak ngadto sa ilang mga amahan. Ang uban motawag og ‘parts’ lang.

Sinugdanan

Apan diin man magsugod kining pagsa-ulog sa Father’s Day? Ang history sa Father’s Day nahitabo kini karon lang 19th century. Apan ang ubang mga historians nangangkon usab nga dugay na kining gisa-ulog ug gibana-bana nga nagsugod kini niadto pang mga 4,000 ka tuig na ang nakalabay. Apan base sa mga bag-ong dokumento, usa ka Ginang Sonora Louise Smart Dodd sa Spokane, Washington mao ang unang nagpa-uso niini.

Ang idea sa pagsaulog sa Father’s Day misangpot lang sa huna-huna ni Sonora samtang nakapaminaw siya sa sermon atol sa selebrasyon sa Mother’s Day niadtong 1909. Sa pangidaron nga 27 anyos niadtong tu­ngura, nakahuna-huna si Sonora nga kon adunay may selebrasyon alang sa mga inahan, nganong wala may selebrasyon nga itagana alang sa mga amahan?

Gumikan niini, mihimo og mga lakang si Sonora gumikan usab sa iyang pagmahal ug pagpangga sa iyang amahan nga si William Jackson Smart nga usa ka civil war veteran. Ang inahan ni Sonora namatay sa dihang bata pa siya ug ang iya nang amahan maoy nag-amuma kaniya.

Nakigbisog

Inspired sa gihimong lakang ni Ms. Anna Jarvis, kinsa maoy nakigbisog aron usab masaulog ang Mother’s Day, si Sonora nakig-kaalyado sa nagkalain-laing kahugpungan sa mga kalalakin-an sa Estados Unidos hangtod nga natigayon ang unang selebrasyon niadtong June 19,1910. Ug mikaylap sa ubang Estado sa America ang selebrasyon.

Si kanhi US President Woodrow Wilson misuporta sa maong selebrasyon niadtong 1916 ug samtang ang misunod nga Presidente nga si Calvin Coolidge misuporta sa idea sa national Father’s Day niadtong 1924.

Niadtong 1966, si President Lyndon Johnson mipirma sa presidential proclamation nga nagdeklarar sa ikatulong Dominggo sa Hunyo nga Father’s Day. Ug dili pa igo, niadtong 1972, si Presidente Richard Nixon mihimo og laing deklarasyon sa Father’s Day nga nagsitar sa mao gihapon nga adlaw.

Si Sonora nahatagan gyud og pasidungog gumikan sa iyang paningkamot. Ug kay dinhi sa Pilipinas maayo man kaayo mangopya mao nga ato usab kining gisagop. Bisan og wala kitay kasayuran kon diin kini nagsugod.

***

(bobby.nalzaro@yahoo.com)