Garcia: Kapamiraytan at Kalilwan king Pamiyabe (Cheating and Deception in Relationships)

“Kamatutwanan, mapilan karing manenaya kekayu mipakarine la.
Ding makiyutus kisnang kalilwan kekayung kasalang kasangkan -sangkan.”

~Dalit, Dangka 25: Sunis 3

"Kekayu namang mignasang marok kanaku,
dapot ing Dyos pignasan na ing kayapan bang mapalyari ing kasalungsungang bunga.
Bang mandatila la ring kasalungsungan a meging bungang maybe.”

~Isayas, Dangka 33: Sunis 1

“Ninu mang mikakasaman papampan na ing sarili na karing keyang labi
at magdaung yang kasukaban king pusu na; neng magsalita yang banayad,
e ye panwalan, uling ating pitung pikakasaman king keyang pusu;
agya mang ing pusu na mitakpan ya king kasukaban,
ing karokan na mibulalag king laguma.”

~Diparan, Dangka 26: Sunis 24-26

“Ding gulung-gulungan da makabusni lang kutkutan;
Gagamitan da la ring dila da bang maglilu.
Ing kamandag da ring kamamalu ati yu king lalam ring dila ra.”

~Romanu, Dangka 3:Sunis 33

“Tapat la ring sugat na ning kakaluguran; manyampukaki la ring uma ning kasalang.”

~Diparan, Dangka 27: Sunis 6)


*****

E la mu ditak deng mamamate, makamate at magpakamate pauli ning kapamiraytan o kasukaban da reng aliwa karela. Maplas tune ing mapiprayit at alang kasing kaplas ing mikakakaluguran o kapalsintang sukab (lilu o taksil).

Itamu ngan makipagtalamitan tamu karing aliwa bang mikakakaluguran mu man, at aliwa na itang kapalsinta dapot asasaksyan tamu ing mangapalyaring kasukaban karing babai o lalaki man, mipalsinta pamu o miyasawa na. Ing pamagtiwala tamu, ing pamanalig tamu a tanda ning matibe tamung pamipaulaga nung e man lugud karing kakaluguran tamu pagkalub tamu anting patune o patibe ning lugud.

Anting bingut a pagkalub na ing mabilug nang tiwala king keyang pengari, adarapat tamu mu naman iti karing apili tamung pagkyabayan aliwang tau. Alimbawa kaniti ing nung palugswan ne ning pengari karing gamat na ing supling na, e ya mikelangan o mikakunung daptan na iti uli ning dalise nang kapanaligan at kelang nanu mang kapikakukwan kaya.

Malilyari iti agyang karing talaturu at talapagaral. Uling penalig da la ring pengari karela ding anak da antita mu naman ing sukat maging sukling katapatan naman king panig da reng penaligan. Dakal a penandit nung e man patingapun ing makapanalig la reng talapagaral karing talaturu. E da akakit nung nanu ing mangapalyari kareng anak da kabang ati lu keng lalam ning bubungan ning pipagaraland ing anak da.

Ing metung a dalagang pamanikan da kabud anyaran ne gamat karing pengari ning mamanikan a lalaki, ipanalig de ya naman deng pengari kayari ning masusing pamanigaral king panugali at pangatau da ring kalalakyan.

Ing kapalit ning kapanaligan ya pin ing tipan ning katapatan ning lugud. Mangabaldugan a ing kapanaligan o mabilug a tiwalang iti misuklyan mu naman dapat a tapat a lugud kambe ning lingap, masabal at alang patugut a pakamal anti king pakamal ding pengaring menalig karing talaturu o karing maging manuyang at balayi.

Katapatan ing sukli king kapanaligan tamu. Balang metung kekatamu antita ing asaan tamu at aliwa ing mangapalyaring kapamiraytan at kasukaban kabud makagulut ta na at e ta na makabante karing sukat maging tapat kekatamu o karing penalig tamu.

Nanu ing kadalasan malilyari? Anti karing inalal tamung pekapun bang manibala king bangsa tamu, ing kasukaban at kapamiraytan yang maging sukli king kekatamung kapanaligan karela.

*****

Dake Talabaldugan:

1. kawág – (palagyu) kampe, kawe, pagaspas, pagepe, dalipakpak. English – movements of the hands and/or feet, when swimming or struggling not to drown; movements or flapping of wings. Alimbawa king pamangamit: “E ya tinuknang keng kayang kawag ing malulumud anggang alang mekasagip kaya.”

2. kawál – (palagyu) lugsu ning daya king pamitagmu da ring pengari karing anak a mikawaning malambat o ngeni pamu akit pasibayu. English – feeling of familiarity in meeting a stranger who have been lost; a form of intuition. Alimbawa king pamangamit: “Bigla ing kawal ning daya nang Bisen inyang mikit lang pasibayung Edyuk kaybat ning apat a pulung banwa ning pamikawani ra.”

3. kawal – (palagyu) talapaglumpung, kampung ning magsasandatang upaya. English – soldier, army. Alimbawa king pamangamit: “Dakal lang mengayangu bye kawal king pamanglwalu da king Marawi pauli ning kasukaban da ring utak pekapun.”

4. kawalì – (palagyu) pipagtityan. Alimbawa king pamangamit: “Mengari yang linundag menibat king kawali pabagsak keng baya ing babaing mekipangalunya king aliwang lalaking lakwas pang marok kesa king likwan na.”

5. kawan – (palagyu) pangkat, aguman, aptas. English – herd, flock, swarm. Alimbawa king pamangamit: “Metung lang kawan ding kamamalung menagal king mapanako mekatuklu king kayagum da inya e na ikwang mekalaban pa i Puling angga na inyang apate de.”

*****

PAMANGAPAMPANGAN: Atin yang atandanan a kasebyan ing Kapisik at antini ya, “Sarili nang iki guguyud na.” Mangabaldugan iting maragul a kamarinayan ing milyari king metung a tau pauli ning ketasan na lub o kaparatutan inya sa’t mengari yang asung makalunsu a gagalayid ne ing iki na uli ning masakit a milyari kaya. Alimbawa king pamangamit: “Asne kasi kapangaya i Andung inya inyang apanyapak neng Mirung sarili nang iki guguyud na.”

*****

Agkatan da kang mambag o midake nanu mang Kapampangan a kawatasan, sanese, sisti, kasuryan o nanu mang dikil king Kapampangan. Nanu mang kutang o sisti dikil king Kapampangan a misulat king Kapisik, malyaring ikutang o malinawan king talasulat. Pakiparala king email address, garciakragi@yahoo.com. E ne pu makibat keng text ing Kapisik uling megamit ya lagyu keng kapamiraytan. Nung karapatdapat ya’t makayagpang king dalerayang tuntunang Kapisik, masa kang mirinang kapakibatan at milimbag ya sanu man kareng tutuking dangka ning Kapisik. Ipisik me pamu, abe!
style="display:block; text-align:center;"
data-ad-layout="in-article"
data-ad-format="fluid"
data-ad-client="ca-pub-2836569479021745"
data-ad-slot="1977900730">



style="display:block; text-align:center;"
data-ad-layout="in-article"
data-ad-format="fluid"
data-ad-client="ca-pub-2836569479021745"
data-ad-slot="4158864647">


VIEW COMMENTS
DISCLAIMER:

SunStar website welcomes friendly debate, but comments posted on this site do not necessarily reflect the views of the SunStar management and its affiliates. SunStar reserves the right to delete, reproduce or modify comments posted here without notice. Posts that are inappropriate will automatically be deleted.


Forum rules:

Do not use obscenity. Some words have been banned. Stick to the topic. Do not veer away from the discussion. Be coherent. Do not shout or use CAPITAL LETTERS!

sunstar.com.ph