Sugilanon: Ang kaka

Elden Hortelano Cometa

Managase, Tabogon, Cebu

NAMILIT pa sa akong mga ngabil ang kahalang sa siling kulikot nga gipusa sa platito nga gisudlan sa ginamos nga giparesan sa utan bisaya isip sud-an sa among panihapon. Maoy hinungdan sa akong tumang kabusog uban sa akong ginikanan. Dugay nang panahon nga wala ako makatilaw og ingon niini nga matang sa sud-an kay sukad ko makabaton og kaugalingong pamilya, panagsa na lang ko nga mahiuli sa among dapit sa Tabogon .

Sa tumang kabusog nakahukom ko nga mogawas sa balay aron mohanggap og preskong hangin samtang magpaabot ko sa akong amahan nga midalikyat pagsaka sa iyang sanggutan, kay maoy among sabot nga modimdim mi sa tubing lina sa dili pa kami mangatulog.

Ang preskong hangin mihapuhap sa tibuok kong kalawasan samtang nag-irag sa lantay nga kawayan nga nag-atubang sa naglawod nga kabukiran. Nindot sud-ungon ang palibot, labi na sa panahon sa kagabhion samtang nalingaw paglikit sa dalag nga dahon sa lumboy ng giundan og tabako. Unya matag karon ug unya moyarok og usa ka basong tuba.

Pagka taudtaod namug-at ang tibuok kong kalawasan tungod sa epekto sa tubing lina nga among nainom. Gipalabyog ko ang akong panan-aw sa unahan. Dihay nakapadani sa akong panan-aw nga sa akong pagtuo usa lang ka aninipot nga nagdula sa kangitngit sa palibot.

u201cAnaa pa diay mga aninipot karong panahuna, Pa?” sukot ko sa akong amahan nga nagkayuring na pod ang sinultihan.

u201cDili kana sila mga aninipot, Dong! Mga tawo kana nga nanulo og kaka,” tubag sa akong amahan. Wala na lang ko modason og mga pangutana, kay sa akong tan-aw, morag narugi na ko sa akong giinom nga tubang lina. Misulod ko sa akong lawak kay sayo kong moadto sa merkado sa Goyong ugma kay adlaw nga Sabado.

Pagka ugma, sayo sa buntag mibangon ko. Milili na ang adlaw sa bukid ug misabwag sa iyang mga bidlisiw sa kahayag sa kalibutan. Paghiabot ko sa ganghaan sa dakong merkado sa Goyong, nalantawan ko ang pundok sa katawhan nga sa akong pagtuo, nag-alirong sa tigbakay sa manok. Apan lahi ang gipangdala sa mga tawo. Dihay mga batan-on ug mga hamtong na og edad nga nanagdala og mga plastik nga gisudlan sa mga kaka. May namalit aron pabugnuon nga may pusta, sama sa tari sa mga manok hiniktan sa bulangan sa lungsod.Nahinumdom ko sa gisulti sa akong amahan kagabii mahitungod sa pagpanulo og kaka.

u201cIla diay kining ibaligya,” matod ko sa akong kaugalingon. Pastilan kining kinabuhi! Kaniadto sa ako pang kabatan-on, ang kaka igo lang kalingawan sa pagbugno-bugno ug kon mamatay ilabay. Ang igo lang makumong ibalik sa kasagbutan nga baga og dahon aron mobalik ang kaabtik. Apan karon, pagkadako na sa kalainan, kay usa na kini sa gikuhaan og panginabuhian ug nahimong matang sa sugal nga sama sa bulang sa mga manok.

Paghimuntog ko sa tugkaran sa balay sa akong ginikanan igo ko lang gitunol ang dalang mga isda sa akong inahan kay gusto kong apason ang akong amahan sa gisanggutan niyang mga lubi nga maoy bugtong gisaligan sa ilang panginabuhian.

Samtang ako naglakaw nalingaw ang akong panan-aw sa palibot. Nabantang ang akong panan-aw sa usa ka gamay nga kaka nga naghimo pa sa iyang balay pinaagi sa iyang laway. Gitan-aw ko lang. Wala madugay may laing mananap nga nasangit sa iyang balay ug dali kini niyang giukoban ug gilimisan sa laway ug gidala sa iyang taguanan. Didto nasabtan ko ang tanan. Akong natugkad nga ang kaka ug ang tawo managsama lamang, mangita gayud og paagi aron matambalan ang giantos nga kagutom ug kahilab sa tiyan nga motukar matag karon ug unya. (Katapusan)

Trending

No stories found.

Just in

No stories found.

Branded Content

No stories found.
SunStar Publishing Inc.
www.sunstar.com.ph