Sanung pamalsinta? Ala na pin, ala.
Pamamuring lubus ing parating nasa
King balen ning taung marangal maingat
Magdalit, gumale, kumudta't sumulat
Degulan na mu rin ing ibubulalag.
Alang maualagang ali aiyampang
A maki-pusung mal king Balen a mengupkup
Daya, bandi, belwan, kapibabata't pagal,
Ambisna bye man dasnang mengapatlud."
~ Gat Andres Bonifacio,Sunis a meyangu king "Pag-ibig sa Tinubuang Lupa"
"ING sangkan tuturwanan a katamu a sukat tamung misasanmetung kaburyan,
misasanmetung king pamisip, bang'ting upayang mika-sikanan tamu bang panintunan nung nanu ing marok a mag-ari king kekatamunng Bangsa. Iti ing panaun bang ing sala ning katutwan lunto; iti ing panaun bang itamu apakit tamu a atin tang sariling panamdam; ating dangalan, ating marine at ating pamisanmetung.
Ing sangkan tuturwanan na katamu a e ta malyaring masa king nanu man dapot dakal pang kasakitan, dakal pang mulangan, dakal pang alipusta, at dakal pang pangayalipan.
Inng sangkan tuturwanan na katamua e sukat manyayang panaun mamasa king pengakung kasaplalan a e naman datang at e mipaltutu...
Ing sangkan tuturwanan na katamubang misanmetungking kapagnasan, metung king pamisip, at metung a sangkan at bang mika-sikanan tamu bang labananing mimiral a karokan keti king kekatamung Bangsa."
-- Gat Andres Bonifacio
"Kanakung kakaluguran e tamu kakalingwan a ing kayadyan misakitan sindyan ne ing sulu ning kalayan a e malyaring patdan. E tamu kakalingwan a ing nung ninu itamu king libutad da ring banwa tamu sukat nang ipakde ding kayanakan nung kapilan ati lu king gilid ning lumbe.
Etamu kakalingwan a ing parasan ning bye ya pin ing pamagsuring pasibayu king nung ninu itamu, e mu kabud gato-tago layak king panaun, king albug ning panaun.
E tamu kakalingwan anti king sinabi nang Longfellow e tamu sukat anting tataguyud a baka, nung e bayani king labanan." -
- Senator Benigno "Ninoy" S. Aquino, Jr.
"Meyangu la ngan bye reni king kasalpantayanan,
e da la tinggap ding bage pengaku,
dapot ikit da na la at inatu king malaut,
at neng tinggap dang dayu la at mitabi la king yatu.
Pauli ning ding taung magsalita papalinawan da
a manintun lang santungang balayan.
Nung mimisip na la kanita king balayan a penibatan da,
mikapagasa la pa sanang makapagbalik.
Dapot anti kanini, magnasa lang lakwas mayap a bangsa,
ita pin, malabanwa.
Inya sa't ing Dyos e Ya marine mayaus karelang Dyos,
uling pigsarya Na lang kalungsuran."
~Ding Ebreu, Dangka 11: Sunis 13-16
(Hebrews 11:13-16)
***
Keti king yatu, adwa lamg uri ding tau. Metung a mayap at metung a marok. Metung a marangal at metung a luma marine. Metung a maganaka, at metung a masungit. Metung a malagu, at metung a masura. Metung a dakila at metung a busabus. Metung a bayani at metung a tulisan. Metung a matenakan, at o mapurul a isip/ o metunga a mangmang.
Batas ning kalikasan mu ita, at agpang iti king kalma. Nung nanung tenam mu, yang pupulan mu. Patas Ya mu ing Apung Ginu. Ing batas ning kalam yang piyagpangan ning nung makananu tamu misapwak keting labwad at nung makananu tamu minye-bye at nung makananu tamu mayangu bye. Misasalungat ing bage-bage keti. E mu kabud malagu, nung e tain mu namang masura pauli ning nung makananu tamung mebye king milabas a bye ning katawan at nung nanu ing pemandapat tamung mayap o marok.
Nung mikasala ka—mamayran ka. Nung dinapat kang mayap—mibayaran ka. E mu patas ita?
King panaun da ring bayani—mika-kasalang la naman a marok a manampalasan karing para dang tau at karing dakal a memalen. Mekad e mu kabud pamanampalasan nung e pamamate o pagkalub kamatayan karing aliwang mabibye keti labwad.
E ta na mangasdan nung antita, uling ita ing kalikasan keti king pangsaguling labwad—pangsaguling bye.
***
Dake Talabaldugan:
1.nayun – sentingan, legwan, makasining. English: being pleasant to the eyes or senses. Alimbawa king pamangamit: “Alang kasing nayun ing akakit lang mikasundu deng mikakapatad agyang makananu la pa kakalulwan.”
2.ayun – sentingan, legwan, makasining. English: being pleasant to the eyes or senses. Alimbawa king pamangamit: “Alang kasing nayun ing akakit lang mikasundu deng mikakapatad agyang makananu la pa kakalulwan.”
3.ayun – sentingan, legwan, makasining. English: being pleasant to the eyes or senses. Alimbawa king pamangamit: “Alang kasing nayun ing akakit lang mikasundu deng mikakapatad agyang makananu la pa kakalulwan.”
***
DIPARAN at KASEBYAN
Maralas dang sasabyan da reng kabalen ing antini:
“E ka magpakabayani pota barilan da ka Luneta!” Sisti ya ini neng ing ninu man gagawa yang bage masanting o sasaup ya kareng aliwang tau agyang masakir at e saguli ing gagawan na.
Kabaldugan: Buri na sabyan nini, e ka magparatut o magpasikat.
***
MIKANLAPIT at MISUGLUNG KABALDUGANG AMANU
1.banal – kalinisan ning pusu, isip at diwa at kelan o karitakan pamikasala.
2.bantug – dakal a makibalu at makakilala pauli ning katenakan, sentingan o legwan o pibandyan o kayapan.
3.bayani – mayap a dapat at pakamal king balen o bangsa pati na karing parang tau at a;liwang mabibye.
4.dakila – mayap a dapat at pakamal king balen o bangsa pati na karing parang tau at a;liwang mabibye. Pantas king piniling larangan/
5.nwan – kalinisan ning pusu, isip at diwa at kelan o karitakan pamikasala.
6.sikat – dakal a makibalu at makakilala pauli ning katenakan, sentingan o legwan o pibandyan o kayapan.
7.sugi – mibait a atin nang tambing dangalan [auli ning lipi o kabilyan da king pamibye-bye o king amananang bansag o kabilyan.
***
Salamat pung dakal king pamanangkilik keng Kapisik at SunStar Pampanga. Malyari ko pung mag-email keng kek’ong talasulat king muirbiliuqeitpo@gmail.com mag-text o maus para karing kutang o munikala: 0942-3924-399 o 0905-2162-419 o keng Facetime: 0999-3654-490.