Manibat la king Oksidenti ring kerakalan da ring pananda na ning kekatamung kasalungsungang pangataung Kapampangan. Anti mu, menibat la kareng Kastila ring mismung lagyu a Pampanga/Kapampangan at panimanman king amanung sisuan king lenti na ning abakadang at garalitang Latin. Menibat ya kareng Kastila ing katolismo at ing kekatamung pamisalangsangan karing siping tamung balen a Tagalog. Sinulat mu rin na ning metung a amerikanung istoryador king amanung ingles ing pekalibru dikil king kasalesayan na ning Indung Balen.
Ali buring sabyan a ala yang sarili at bugtung a pangatau ing Kapampangan. Malino la ring mumunang sinulat da ring Kastila anya pang apulung limang siglu. Atin yang pamiyaliwa ing Kapampangan king awsan tamung Tagalog ngeni. Ing buri tamu mung sabyan megulis ya karing dayu ing kasalungsugang talamitam dikil king Kapampangan. Melawe ya karing mata da ring dayung manakup imbis na karing kekatamung katutubung mata.
Uli na nini ali ya pane tapat king kekatamung pamamatio o panlalawe king yatu ing kasalungsungang talamitan dikil king Kapampangan. Anti mu, maina ya ing katutubung pamanyulat kulitan at mewala ya ing diwa da reng kulit. O meging yang sagisag na ning korupsyun king politika ing dapu agyang pekanunu ya dapat king Indung Kapampangan. Malaut ya mu rin ing amlat Kapampangan na nang Prof. Lino Dizon (tubung Concepcion) ketang pamamasa king kekatamung kasalasayan da ring amerikanu/ang istoryador.
Inya mangailangan talang balikan ring pananda na ning kekatamung tuneng pangataung Kapampangan. Metung yang maulagang lakbang iti king kasalungsungang pamandulap dikil king Indung Kapampangan o ing awsan na nang Mike Pangilinan aka Siuálâ ding Meángûbié ‘revival of Kapampángan culture’. Mabuya ya ing pamandulap a iti nung ali tala panintunan ding tuneng pananda na ning Kapampangan anting bugtung a pangatau.
Syempre, ali taya dapat i-romanticise ing kekatamung pamamatio king makayatung precolonial. Ali taya agyung balikan ita at ala mu naman pupuntalan. Lumawe tamu dapat king kasalungsungang panaun nung nukarin atin pamanang kolonyal. Inya metung yang pamagaral postcolonial ing kekatamung pamandulap king kekatamung pamamationg Kapampangan.
Ya pin ing kekatamung layun king column a ini. Balang bulan tutukan taya ing metung a sungku king kekatamung kasalungsungang bie at ustan taya king lente na ning kekatamung pamationg Kapampangan. Metung yang ambag ini king kasalungsungang pamandulap dikil king Indung Kapampangan. Luid ya ing Kapampangan! |via JC Gaillard
################
I JC (Jean-Christophe) Gaillard, metung yang Ahorangi o te Matawhenua o dalubasa king geography na ning Waipapa Taumata Rau / The University of Auckland king Nueva Zelanda. Metung ya mu rin International Research Fellow king University of the Philippines Resilience Institute. Metanggap ya anting Most Outstanding Kapampangan Awardee anyang 2011 at The Outstanding Fernandino Awardee anyang 2012. Dikil ya kareng kalamidad at king Indung Kapampangan ing kayang pamanyaliksik at pamanuru. Mas dakal a detalye king: https://jcgaillard.wordpress.com
