Mapilang Kawatasan (Some Poems)

Mapilang Kawatasan (Some Poems)

“Manibalang”

Agtal kang penako

king lalanging tangke

ning asna kadulum

mung kelang-malitanan;

Pepaymburisan mu ngan

ing kapanyamantalan

ding bungang kayagta’t

kasanmetung mu pigmulan.

Nanu mo’ta wari ing makasalikut

a kabaldugan na

king metung bina kalikut a bingut

ning amanung meyaus - kapanaligan?

Ing labwad metung ya’ng

makasdang mula

ning alang-dalerayan

a kapamyalungan!

Agtal kang mipuslit

king asna kasyan a impun

ning mipayndalang kekawan;

E mu man siryang tikman

ing lasun ning kapenanditan

a king dalise mung pusu mitarak

wangis ning taram ning salubsub

King kasalungsungan mu memarat king dine

anting talukbung ning biglang mepirat

a diwa ding kekang kapiblas.

Kagili mu ita ning metung a dane

ning kekang pusung pusung ambisna

king ngeni magdili-dili

...a pusung manibalang!

~Miguel Serrano,

Mumunang Aldo ning Unyu, 2004

“Garing”

Kaku pang agaganakang malalam

ing salingalngal a banglu ning garing

king malinatnat a balat mung maligamgam

...anting bayung tulu at sagiwang gatas.

Pauli ning dimla ning danum.

O ning meluglug a tinulu mung pawas

a lubus misamut kaniti.

Yang mibaligtad king asna kalambut

a bakal ning kekang panandam.

Kambe na ning makatuksu mung suglap

a pisopan-sopang sinalak da

ring malikung irap at sinuklab

karing makapal a kile.

Telukbungan king malamarine pamisangkan.

Pilan la 'ta waring nwang alipan

a mengabalag murang bagyus

kepatdan king daragundung a ayun na

ning alang kakabiran a kelambatan?

Kanaku pang apipilasa

ing linamnam at yumu ning garing

king salu mung alng patugut milalablab

...wangis ning bayung patak a daya.

Pauli ning malaram a tipan ning tagimpan

o mapamirait a pangaku

ning sukab a bukas

...alang patawad memuput kaniti.

Ya’ing tutwanang migdayag

king mengaskad a kawa na

ning sari katbud a lub anting tingkaputi.

Samut ning alang patanat a kurap

mung misangkapang mabayat a puyat

at matyagang menipun karing bakas ning late.

Pilan lang makapakayling ulimo mepungus...

at mangatilus a sagung mengabukut

king marapal a yuyu na

ning mapangimbut a kapagnasan?

~Miguel Serrano, Ka-20 ning Pebreru, 2004

***

Ing kawatasan mengari yang bunga a melulut pauli ning pamangambul ning marimla gamat a watas. Migmula yang memunlang bini keng kayang guni-guni. Pinili na ing bayu ya ing bulan bang ing ambun a mayap yang ibalag niti kareng silbag a butul ning apiling bungang tanaman a pekaburi na. Pauli niti mamagalsut la reng mangalating bulung a maging tanda ning pamangdagul da reng maging tanaman o impun karing tutuking aldo at king kekaban ning panaun.

Agpang iti nung nanu ya ing tenam a butul uling ating malabat, ating saguli at ating e binang malambat dapot e naman binang saguli tumubu at ing pamamunga aliwa mu namang pisasabyan ita. Ing pataba a sasamut keng gabun at ing makatud kadalas a pamangdilig pati na ing dane ning pamanaslag ning aldo karing tanaman ating kabaldugan keng pamananaman.

Anti keng mesabi nang minuna, ating mayap a panaun a tataluki king kabilugan o king pangadunut ning bulan. Ing bayung bulan atin yang mayap a pagkalub para king pamamunlang bini at ing pangadunut na niti mayap naman para king pamaglikas o pamanalis keng murang tanaman.

Ing pamanyulat kawatasan alus antita ing malilyari. Ing watas e ya kabud susulat kawatasan nung e bala mamulut yang bini at deti tatanam na la keng matabang gabun a ing isip; gagambulan na la't tutugtugan mayap a panguri ding amanu at gagawan na la deting malagung pamaglarawan bang ing pamanubu maging karapatdapat mayaus kawatasan.

***

DIPARAN, KASEBYAN at KABALDUGAN

Maralas dang sasabyan da reng kabalen ing antini:

“Daig ne pa ing paku. Nung e me pukupukan e ya kimut dili na.” E la ditak deng taung mengari kareng paku. E mu deng anak a malati nung e agyang deng mangaragul at matwa na. Buri da atin pang martilyu o masung ipulpuk karela ba lang migising, tikdo o tikdo na bang atin lang gawan para keng pibale-bale da. Matas ne ing aldo makakasat la pa keng dase, o keng panaun a iti keng kamang de-kutsun.

Kabaldugan: Ing kabaldugan niti – e la mu ditak deng taung asna katamad. Buri da pa utusan la at turwanan la nung nanu ing gawan da. Buri da pupulpukan la pa mung anti kareng paku a alang kusa.

***

MIKANLAPIT at MISUGLUNG KABALDUGANG AMANU

takap – gamit bang e mirinatan o e akit ing nanu mang bage buring isalikut at e da atagin deng aliwa tau man o aliwang mabibye.

taklub – nti mu naman keng takap, gamit bang e mirinatan o e akit ing nanu mang bage buring isalikut at e da atagin deng aliwa tau man o aliwang mabibye.

talukbung – panakap a gawa keng tela bang takpan o isalikut ing lupa ning ninu man.

bumbung – anti mu naman keng talukbung, panakap a gawa keng tela bang takpan o isalikut ing lupa ning ninu man.

suklub – panakap keng pamangan bang e mirinatan o e da atagin.

kabat – gagamitan bang e da aluban deng malyaring lungub o manako.

sabat – anti mu naman keng sabat, gagamitan bang e da aluban deng malyaring lungub o manako.

salabat – anti mu naman keng kabat at sabat, gagamitan bang e da aluban deng malyaring lungub o manako.

sagabal – (o sabagal) aliwang amanu keng salabat, sabat o kabat.

sumbagal– aliwang amanu keng salabat, sabat, kabat o sagabal dapot e na maralas magamit keng kasalungsungan.

***

Salamat pung dakal king pamanangkilik keng Kapisik at SunStar Pampanga. Malyari ko pung mag-email keng kek’ong talasulat king muirbiliuqeitpo@gmail.com mag-text o maus para karing kutang o munikala: 0942-3924-399 o 0945-3795-270.

Trending

No stories found.

Just in

No stories found.

Branded Content

No stories found.
SunStar Publishing Inc.
www.sunstar.com.ph