TEN IS TOO YOUNG

SunStar Soto
SunStar Soto
Published on: 

Sa tuwing may napapabalitang menor de edad na sangkot sa pagnanakaw, droga, o karahasang krimen, muling bumabangon ang panawagang ibaba sa 10 taong gulang ang age of criminal liability sa Pilipinas. Para sa ilan, ito ang sagot upang mapigilan ang pagdami ng mga krimeng kinasasangkutan ng mga bata. Ngunit ang tanong ay hindi lamang legal. It is moral, social, educational, and fundamentally human. Sa aking pananaw, hindi dapat ibaba sa 10 years old ang age of criminal liability.

Una, ten-year-old children are still children. Bagamat may kakayahan na silang makilala ang tama at mali sa pinakasimpleng antas, hindi pa ganap ang kanilang kakayahang umunawa sa pangmatagalang epekto ng kanilang mga kilos. Ang kanilang paghatol ay madalas na naaapektuhan ng takot, impluwensiya ng kapwa bata, o mga utos ng mga matatanda. Ang pagkakamali ng isang bata ay hindi agad nangangahulugang mayroon na siyang ganap na criminal intent.

Ikalawa, many children in conflict with the law are themselves victims before they become offenders. Marami sa kanila ang nagmumula sa mga pamilyang nakararanas ng matinding kahirapan, kapabayaan, domestic violence, o kakulangan sa edukasyon. Kapag ang isang sampung taong gulang ay nasangkot sa krimen, dapat muna nating tanungin kung sino ang tunay na nabigo: ang bata ba o ang tahanan at ang lipunang dapat nagprotekta sa kanya?

May mga nagsasabing ginagamit ng mga sindikato at matatandang kriminal ang mga bata dahil alam nilang hindi pa sila lubos na mananagot sa ilalim ng batas. Totoo na ito ay isang seryosong suliranin. Ngunit hindi nangangahulugang ang solusyon ay gawing kriminal ang bata. Ang dapat managot nang buong bigat ng batas ay ang mga nasa hustong gulang na nagsasamantala sa kanilang kahinaan at kawalang-malay.

Moreover, lowering the age of criminal liability may create more problems than it solves. Kapag mas maagang itinuring na kriminal ang isang bata, maaaring lalo lamang siyang maitulak sa isang buhay na nakatali sa stigma at diskriminasyon. Sa halip na maituwid ang kanyang landas, maaari pa siyang masanay sa isang kriminal na kapaligiran na magpapalala sa kanyang pag-uugali.

Ang tunay na layunin ng juvenile justice ay hindi simpleng pagpaparusa kundi ang rehabilitasyon. Ang isang bata ay may mas malaking kakayahang magbago kaysa sa isang ganap na adulto. Iyon ang dahilan kung bakit dapat bigyang-diin ang mga intervention programs, counseling, family support, at educational assistance kaysa sa agarang kriminalisasyon.

Hindi rin dapat maliitin ang papel ng paaralan sa usaping ito. Schools are not merely centers of academic learning but are institutions of character formation. Kapag ang isang bata ay naliligaw ng landas, ang unang tugon ay dapat na edukasyon, paggabay, at paghubog ng pag-uugali, hindi agad paglalagay ng tatak na “kriminal.”

May mga bansa na may mababang age of criminal responsibility, ngunit hindi nangangahulugang dapat silang gayahin nang awtomatiko. Ang bawat bansa ay may natatanging social realities, justice systems, at support structures. What works elsewhere may not necessarily work in the Philippine context, especially when social services and rehabilitation programs remain unevenly available.

Isa pang mahalagang konsiderasyon ang agham. Research in child development consistently shows that the brain areas responsible for judgment, impulse control, and risk assessment continue developing throughout adolescence. Kung ang isang sampung taong gulang ay hindi pa ganap na nabubuo ang kakayahang ito, makatarungan bang tratuhin siya na parang isang adulto sa harap ng batas?

Hindi rin nangangahulugan na walang pananagutan ang mga batang wala pa sa itinakdang edad ng criminal liability. Mayroon pa ring interventions, community-based programs, parental accountability measures, at iba pang mekanismo upang maituwid ang kanilang pag-uugali. Accountability and criminal liability are not exactly the same. Maaaring managot ang isang bata sa paraang naaayon sa kanyang edad at antas ng pag-unlad.

Sa halip na ibaba ang age of criminal liability, mas makabubuting palakasin ang mga institusyong humuhubog sa kabataan. Kailangan ng mas mahusay na parenting education, stronger child protection mechanisms, quality education, mental health support, at mas maigting na kampanya laban sa paggamit ng mga bata sa kriminal na gawain. Ang ugat ng problema ay hindi simpleng edad kundi ang mga kondisyong nagtutulak sa mga bata patungo sa krimen.

Sa huli, ang tanong ay hindi kung gaano tayo kahigpit sa mga batang nagkakamali. Ang mas mahalagang tanong ay kung gaano tayo kahanda bilang lipunan na tulungan silang magbago. A ten-year-old child who commits wrongdoing must be corrected, guided, and rehabilitated. But a ten-year-old child should not be treated as a criminal in the same way society treats an adult offender.

Ten is simply too young.