Samtang nagkaduol ang pagtapos sa tuig 2025, ang Pilipinas naglantaw og balik sa usa ka mabulukong tuig nga napuno sa mga kagubot sa politika, dagkong kaso sa balaod, mga pag-usab sa institusyon, ug makalilisang nga mga katalagman.
Lima ka dagkong estorya ang nipatigbabaw dili lang tungod sa dinaliang epekto niini, kondili tungod usab sa mas lawom nga implikasyon sa pagdumala, tulubagon, kaluwasan sa publiko, ug kalig-on batok sa klima.
1. Pagdakop kang kanhi Presidente Rodrigo Duterte
Niadtong Marso 11, 2025, ang kanhi Presidente Rodrigo Duterte gidakop sa mga awtoridad ubos sa warrant nga giisyu sa International Criminal Court (ICC).
Kini kabahin sa imbestigasyon sa giingong mga “crimes against humanity” nga may kalabutan sa iyang kontrobersyal ug duguong gubat batok sa ilegal nga druga.
Nakaplagan sa pre-trial chamber sa ICC ang igong basehan sa pagtuo nga si Duterte maoy responsable isip “indirect co-perpetrator” sa pagpatay sa liboan ka mga tawo sulod sa iyang kampanya batok sa druga tali sa Nobyembre 1, 2011, ug Marso 16, 2019—panahon sa iyang pagka mayor sa Davao City ug pagka presidente sa nasod.
2. Mga anomaliya sa flood control
Atol sa iyang ikaupat nga State of the Nation Address (Sona), gimanduan ni Presidente Marcos ang usa ka lawom nga imbestigasyon sa mga iregularidad sa mga proyekto sa flood control sa tibuok nasod.
Kini tungod sa bag-ohay lang nga grabeng pagbaha nga nilunod sa daghang komunidad ug niguba sa mga imprastraktura.
Nahitabo ang mga pagbaha sa kasagsagan sa habagat ug sunod-sunod nga mga bagyo.
Ang Senado ug ang Kongreso nihimo og mga imbestigasyon, bisan pa man og dunay mga sakop niini nga giingong nalambigit sumala sa mga saksi, lakip na ang mga kontraktor ug kanhi opisyal sa Department of Public Works and Highways (DPWH).
Ang kontrobersya niresulta sa dakong kasuko sa publiko ug mga protesta nga nanawagan og transparency.
3. Revamp sa Gabinete ubos ni Presidente Marcos Jr.
Niadtong Mayo 2025, nimando si Presidente Marcos og dinaliang re-evaluation sa mga senior official sa gobiyerno tungod sa panginahanglan sa “bag-ong alignment, mas paspas nga paglihok, ug results-first nga mindset.”
Ang maong kamanduan naggumikan sa iyang kaguol human wala hingpit nga nakadominar ang iyang koalisyon sa midterm elections niadtong Mayo 12.
Gimanduan ni Marcos ang tanang miyembro sa Gabinete ug mga senior appointees sa pagsumite og “courtesy resignation.”
Lakip sa mga gidawat ang resignasyon mao sila si Solicitor General Menardo Guevarra, CHED Chairperson Prospero de Vera III, ug DENR Secretary Maria Antonia Yulo-Loyzaga.
4. Pangangkon ni Senadora Imee Marcos nga “drug addict” ang presidente
Niadtong Nobiyembre 17, atol sa usa ka anti-corruption rally sa Iglesia ni Cristo sa Quirino Grandstand sa Manila, nakamugna og kabanha si Senadora Imee Marcos sa iyang pag-ingon nga ang iyang igsuon nga si
Presidente Marcos ug ang asawa niini nga si First Lady Liza Araneta-Marcos, mga “drug addict.”
Matod niya, dugay na nga naggamit og cocaine ug marijuana ang Presidente ug nahibalo ang ilang pamilya niini.
Giangkon usab niya nga nagpadayon ug misamot kini sa dihang nahimo na siyang presidente ug human sa ilang kaminyuon ni Araneta-Marcos.
Isip magulang, niingon ang senadora nga iyang gisuwayan og tambag ang Presidente apan napakyas siya tungod kay dili kini maminaw kaniya.
5. Makamatay nga mga bagyo ug katalagman
Ang Bagyong Kalmaegi (Tino) ni-landfall niadtong Nobiyembre nga nagdala og kusog nga ulan ug pagbaha, ilabi na sa Kabisay-an ug pipila ka bahin sa Mindanao.
Base sa rekord sa NDRRMC, ang nangamatay sa Bagyong Tino niabot na sa kapin 260, diin ang kinadak-ang ihap natala sa Sugbo, gisundan sa Negros Occidental ug Negros Oriental.
Grabe nga naapektuhan ang Lalawigan sa Sugbo sa Bagyong Tino, usa ka bulan lang human ang kusog nga 6.9 magnitude nga linog niigo sa kadagatan duol sa Bogo City, nga nikutlo sa kinabuhi sa 79 ka tawo ug niangol og 559 ka uban pa. /TPM / SunStar Philippines