Ang Binisayang mga pinulongan nahisakop sa pamilya sa Awstronesyanhong mga pinulongan. Ang Binisaya-Sinugboanong pinulongan usa niining mga pinulongana. Nahisakop kini sa Awstronesya-Malayo nga mga pinulongan.
Adunay mga pulong sa Binisaya-Sinugboanon nga kaamgid sa Awstronesya-Malayo nga pinulongan. Kon tan-awon kini sa kaliwatnon nga anggulo, adunay panagsalo kiining atong pinulongan sa Awstronesya-Malayo nga mga pinulongan. Aniay pipila ka mga pulong nga silbing pananglitan niini.
Tingali, ang labing komon nga pananglitan sa kaliwatnon nga katalian (genetic relationship) mao ang pulong “mata.” Mao ra nga pulong ug kahulogan ang gigamit sa Yami (Taiwan), sa Tagalog, sa Cebuano, sa Malay/Indonesia, sa Raga Vanuatu, sa Tongan, sa Tahiti, ug sa Rapa Nui (Easter islands). Kon usa ka Sugboanon moadto bisan hain niining mga dapita, makagamit ra siya sa pulong, mata.
Aniay dugang mga pananglitan nga magmatuod nga ang Binisaya-Sinugboanong pinulongan sakop sa Awstronesyanhong mga pinulongan. Atong tan-awon ang pulingan (pronoun) nga anaa sa Talaan 3.
Ang Talaan 3 nagpakita sa Proto-Awstronesyan ug Proto-Malayo-Polenesyang mga Pulingan. Bisanse kini sa obra ni Blust, The Austronesian Languages, 174. Makaikag nga tan-awon nga ang Sinugboanong mga pulingan susama sa anaa sa Talaan 3.
(Sumpayan pa)