Ang hangin sa pantalan sa Hamburg, Germany, bugnaw apan may kahumot sa asin ug bag-ong karga. Si Dodong Vecenti, usa ka beteranong seaman nga kapin sa katlo-an ka tuig nga naglawig sa kalibotan, nagbarog sa deck sa iyang barko, ang M/B Sea Dragon, nga bag-o lang midunggo. Ang iyang panan-aw nagsubay sa dili pamilyar nga mga crane ug mga tawo.
Si Dodong, 58 anyos, ang iyang panit may kolor sa adlaw sa dagat, apan ang iyang kasingkasing nagpabilin nga Camotesnon: yano, madasigon, ug puno sa mga sugilanon. Taga Mercedes, Poro, Camotes Island, Cebu, Philippines siya. Usa ka dapit nga sa iyang hunahuna, usa ka lunhaw nga paraiso sa kakahuyan, kalubihan, kanipaan ug nagkalainlain nga kasagbutan, may mga puti nga balas sa kabaybayunan, ug wala pay dagkong mga negosyo sa isla.
Paglabay sa pipila ka mga gutlo, usa ka opisyal sa pantalan, usa ka taas ug seryoso nga Aleman nga ginganlag Herr Klaus, niduol kang Dodong. Gikuptan ni Herr Klaus ang usa ka crew list nga gisumite sa ilang tripulanti.
"Vecenti, Fernando?," pangutana ni Herr Klaus, gisubay ang ngalan sa listahan. "Dodong Vecenti, sir," tubag ni Dodong kinsa nibati og gamay'ng kakulba.
Niduol si Herr Klaus, ug ang iyang panagway nahimong katingala, bisan gamay'ng kahinam.
"Camotes Island, Philippines," hinay nga pulong ni Herr Klaus nga murag nagtilaw sa lami sa pulong. "Kini talagsaon kaayo. Ikaw taga Camotes gyud?"
"Oo, sir. Taga Camotes ko. Ngano, sir?"
Nilingo-lingo si Herr Klaus, usa ka pahiyom nga nagduda ang mitumaw sa iyang nawong.
"Katingad-anan. Bag-o lang milarga gikan dinhi ang usa ka dako kaayong barko. Usa ka cargo vessel, naghatod kini sa mga container, apan katingad-an ang karga."
Nikusog ang pitik sa kasingkasing ni Dodong. "Unsa man ang karga, sir?"
"Mga liso sa cacao," tubag ni Herr Klaus. "Puno ang barko, gikan sa ilawom sa hull hangtod sa deck. Mga gatusan ka tonelada. Ug ang labing katingad-anan nga bahin... ang pangalan sa barko."
Nibira si Herr Klaus og usa ka logbook gikan sa iyang bulsa. Gitudlo niya ang katapusang entry.
"M/B Camotes."
Nahilom si Dodong. Ang mga sagasa sa mga balod sa dagat ug ang kasaba sa forklifts sa pantalan nahimong dili madungog.
"M/B... Camotes?"
"Oo. Ug sigon sa among manifest, milarga kini gikan sa... Camotes Island, Cebu, Philippines. Dili ba kaha usa kana ka dako nga cacaowan didto? Usa ka dakong plantasyon?" pangutana ni Herr Klaus, puno sa interes sa negosyo.
Ang tubag ni Dodong hinay, hapit hagawhaw. "Sir, 50 ka tuig kapin na ko nga nagpuyo sa Camotes. Sa akong nahibaw-an, wala mi cacao plantation didto, labi na sa gidaghanon nga makapuno og usa ka dako nga barko."
"Ug wala usab koy nahibaloan nga nagbiyahe nga dako nga cargo vessel nga ginganlan og M/B Camotes," dugang ni Dodong, samtang ang kahibulong gisundan na sa dakong kabalaka.
Kada-gabii human niana, si Dodong dili na makatulog. Ang imahe sa M/B Camotes—usa ka barko nga wala maglungtad sa iyang kalibutan—naghasol kaniya. Ang iyang kasingkasing, nga naandan na sa mga bagyo ug mga squall sa dagat, mibati og usa ka bug-at nga kahadlok.
Nianang gabhiona, samtang naglingkod siya sa iyang cabin, nag-inom og kape, iyang nahinumdoman ang mga sugilanon sa iyang lola Zusa.
Ang sugilanon bahin sa mga engkanto nga nagpuyo sa 3 ka mga isla sa Camotes—sa mga bukid, langob, ug kakahuyan sa mga isla sa Poro, Pacijan, ug sa Ponson. Dili lang sila mga bantay sa kinaiyahan. Sila ang nag-unang mga magpapatigayon sa kalibutan sa mga diwata.
“Ang mga liso sa cacao, Dodong,” matod pa sa iyang lola Zusa kaniadto sa nag-eskwela pa siya elementarya, “dili kana para sa mga tawo lang. Kana ang ilang gipamaligya aron makabaton og bulawan ug mga bahandi gikan sa laing kalibotan. Ang Camotes, sa ubos sa atong mga tiil, usa ka dako kaayong Cacaowan alang sa mga engkanto. Gikan didto, ilang ihatod ang mga liso aron himuong labing lamiang mga tsokolate, ang lami nga makapawala sa utok sa tawo.”
Ang M/B Camotes... puno sa liso sa cacao... gikan sa Camotes. Ang koneksyon kalit nga nabungat, sama sa usa ka mast nga nahugno sa tunga-tunga sa dagat.
Ang hunahuna ni Dodong mibalik sa makalilisang nga hitabo sa iyang pagkabatan-on—ang trahedya sa M/B Don Mopi.
Tuig 1970s. Usa ka gabii bisan way bagyo, ang gamay nga passenger boat nga M/V Don Mopi gikan sa Sugbo padulong sa Poro, Camotes. Sa tunga-tunga sa lawod nga ginganlan og bukana ug layo-layo pa nga modunggo, kalit lang kining gibanggaan og usa ka dako kaayong barko nga nagdangitom sa kangit-ngit tungod kay naglawig kini nga way mga sugang dagitabnon.
Daghan ang mga nangamatay, mga bata, mga hamtong ug mga tigulang, mga babaye, ug mga lalaki. Apan may pipila ka mga survivor nga mga naluwas pinaagi sa paglangoy padulong sa mga lapyahan nga nag-anago sa kangit-ngit nga maoy nisaysay ug maoy nibalita sa usa ka butang nga katingad-an ug dili katuohan.
"Dili kadto barko sa tawo! Ang tingog sa horn dili barko, apan usa ka lawom nga daganas gikan sa ilawom sa yuta!"
"Dako kaayo, pareho sa usa ka bukid nga naglawig! Ug kinsa may nagkarga og mga butang nga dili maaninaw? Ang akong nakita mao lamang ang mga container nga transparent nga makita nga puno sa... liso sa cacao!"
Ang Don Mopi nadugmok ug nitil-til sa kinailawman sa dagat. Ang imbestigasyon wala gayud nakasulbad kon unsa nga barko ang nakabangga. Walay barko nga nawala sa logbook sa tibuok rehiyon. Ang tanan naghunahuna nga ang mga survivor nagdamgo o nasayop tungod sa kakurat.
Apan karon, 40 ka mga tuig kapin ang milabay, sa pantalan sa Hamburg, Germany, ang kamatuoran kalit nga niatake kang Dodong Vecenti.
Ang M/B Camotes, ang barko sa mga engkanto, dili usa ka sugilanon. Tinuod kini. Nagdala kini og mga liso sa cacao gikan sa sekreto nga plantasyon sa Camotes.
Ug niadtong gabhiona sa 1970s, sa dihang kini padulong na sa Europe alang sa ilang magic trade, kini ang dako kaayong barko nga mibangga ug milunod sa M/B Don Mopi.
Ang M/B Camotes ang barko sa mga engkanto, nga nagkarga sa ilang mga milagro, ug ang lunod sa M/B Don Mopi ang ilang bugtong nga seryoso nga aksidente sa kalibutan sa mga tawo.