Wilfredo G. Anoos
EDUKASYON PANID-AN TA
Ang desisyon sa Korte Suprema nga nagbasura sa pagtangtang kang kanhi Deputy Ombudsman Arthur Carandang dili usa ka yano nga legal nga koreksyon—kini usa ka porma sa paningkamot sa hustisya.
Nagpahinumdom kini sa katawhan nga ang gahum sa usa ka presidente adunay utlanan, ug nga walay bisan kinsa nga labaw sa Konstitusyon.
Sa maong desisyon, klaro nga gipakita nga ang buhatan sa Presidente walay katungod sa paghatag og administratibong silot batok sa mga taas nga opisyal sa Office of the Ombudsman, nga usa ka independenteng constitutional body.
Ang pagpanalipod sa kagawasan niini nga institusyon dili lamang teknikal nga isyu sa balaod, kundili pundasyon sa checks and balances nga nagbantay batok sa abuso sa gahum.
Ang kaso ni Carandang naggikan sa seryosong mga alegasyon batok sa pamilya Duterte, nga gisang-at ni kanhi Senador Antonio Trillanes IV. Tungod sa pag-inhibit ni Ombudsman Conchita Carpio-Morales, si Carandang ang niangkon sa responsibilidad sa pagpadayon sa imbestigasyon.
Apan imbis nga mapanalipdan ang proseso, siya gihukman ug gitangtang—usa ka lakang nga karon giila sa Korte Suprema nga sayop gikan sa sinugdanan pa lamang.
Kini nga panghitabo nagpadayag sa mas lapad nga hulagway sa paggamit sa gahum atol sa administrasyon ni kanhi Presidente Rodrigo Duterte.
Ang paggamit sa impluwensya aron pahilumon ang mga kritiko o pugngan ang imbestigasyon naghulga sa integridad sa legal ug edukasyonal nga mga institusyon. Sa dihang ang kahadlok ug propaganda mopuli sa kamatuoran ug kritikal nga panghunahuna, ang demokrasya mismo maoy madaot.
Dinhi mosulod ang papel sa edukasyon. Ang usa ka edukadong katawhan dili sayon mailad o madala sa sayop nga naratibo.
Ang isyu sa “masang tanga” dili angay sabton isip pag-insulto, kundili usa ka pahimangno sa peligro sa kakulang sa hustong impormasyon ug kritikal nga pag-analisar. Kung ang botante walay kahibalo o dili mag-amping sa pagpili, ang mga abusadong lider mahimong mobalik-balik sa gahum.
Ang desisyon sa Korte Suprema naghatag og paglaum nga adunay accountability bisan pa sa kalawom sa impluwensya sa mga politikal nga dinastiya.
Kini mahimong sinugdanan sa mas lawom nga pagtan-aw sa mga aksyon sa nag-unang mga lider sa nasud. Apan dili kini mahitabo kung ang katawhan dili mosuporta pinaagi sa maalamon nga pag-apil sa demokrasya, ilabi na sa eleksyon.
Sa umaabot nga 2028 presidential election, diin si Bise Presidente Sara Duterte posible nga modagan, ang maong desisyon mahimong usa ka sukdanan sa paghusga sa publiko..
Sa katapusan, ang maong desisyon dili lang bahin kang Carandang o Duterte. Kini usa ka pahinumdom sa tanang Pilipino nga ang tinuod nga gahum anaa sa katawhan.