Sa usa ka demokratikong katilingban, ang balaod ug kaluoy kinahanglan mag-uban sa pagpatuman sa kaayohan sa tanan. Apan ang nahitabo sa ganghaan sa Softouch Subdivision sa Calajoan, Minglanilla, Sugbo nagpakita sa usa ka makapahimulos nga panagbangi tali sa internal nga polisiya ug nasudnong balaod—usa ka panagbangi nga wala hatagi og igo nga gibug-aton sa barangay nga gitahasan unta sa pagpanalipod sa interes sa katawhan.
Ang dugay nang gipatuman nga “No ID, No Entry” nga polisiya, bisan adunay tumong sa seguridad, nahimong instrumento sa pagdili sa mga residente mismo—ilabi na sa mga Persons with Disabilities (PWDs), senior citizens, ug mga adunay kahimtangan sa panglawas—nga makasulod sa ilang kaugalingong panimalay sa hapsay ug makatawhanon nga paagi.
Dinhi mosulod ang klarong paglapas sa Republic Act No. 7277, o Magna Carta for Persons with Disabilities, nga naggarantiya sa patas ug walay babag nga access sa transportasyon ug pasilidad.
Kon ang usa ka PWD mapugos og lakaw o mapugngan sa pagsulod tungod lamang sa kakulang sa ID sa drayber, dili kini simpleng regulasyon—kini usa ka matang sa diskriminasyon.
Dugang pa, ang Republic Act No. 9994, o Expanded Senior Citizens Act of 2010, naglatid sa obligasyon sa Estado ug sa tanang institusyon nga panalipdan ang dignidad, kaluwasan, ug kaharuhay sa mga tigulang.
Ang pagpugos sa usa ka senior citizen nga panaugon sa ganghaan, ug palakwon, usa ka kahimtang nga dili lamang dili praktikal, kundili supak sa espiritu sa balaod.
Ang usa ka homeowner adunay dili ikalimod nga katungod sa pag-access sa iyang panimalay pinaagi sa legal ug makatarunganong paagi. Ang polisiya sa usa ka subdivision dili mahimong mopatigbabaw sa maong katungod, ilabi na kon kini nagresulta sa kahasol, diskriminasyon, ug paglapas sa dignidad sa tawo.
Ang kahilom o kakulang sa baruganan batok sa klarong paglapas sa balaod mahimong isipon nga pagpasagad sa katungdanan. Ang barangay, isip unang lebel sa panggamhanang lokal, adunay responsibilidad sa pagpatuman sa balaod ug pagpanalipod sa katawhan batok sa mga polisiya nga supak sa nasudnong regulasyon ug batakang katungod.
Kinahanglan nga ang mga opisyal sa subdivision ug ang barangay magtinabangay sa paghimo og polisiya nga adunay klarong exemption —ilabi na alang sa mga bulnerable nga sektor—ug mekanismo sa beripikasyon nga dili makapahasol sa residente.