Adunay usa ka butang nga makapahunahuna pag-ayo sa testimonIya sa COA auditor nga si Roderick Wamil atubangan sa Senate impeachment court. Dili lang kini mahitungod sa gatusan ka milyon ka pesos nga confidential funds nga gikuwestiyon.
Sa gobiyerno ba, mahimong mas luag ang accountability kon mas taas ang ranggo sa opisyal?
Itandi sa usa ka magtutudlo nga makadawat og gamay nga kantidad alang sa usa ka kalihukan sa eskwelahan ug dili makapakita sa hustong liquidation, kon ang principal nga dili makapanubag sa pundo sa eskwelahan mahimong mahatagan og audit observation, disallowance, administrative case, suspension, o dismissal.
Kon seryoso ang paglapas, mahimo’ng mawala ang iyang trabaho, kondili ang mga benepisyo ug retirement security nga iyang gitigom human sa daghang katuigan nga matinud-anong serbisyo.
Alang sa ordinaryong kawani, dili igo ang pag-ingon, “Confidential man gud.” Dili sab igo ang pagsulti, “Gikan man gud sa laing opisina ang kuwarta.”
Busa, nganong daw adunay lahi nga sukdanan kon ang nalambigit mao ang Office of the Vice President, ang ikaduhang labing taas nga constitutional office sa nasod, ug ang Department of Education, ang ahensiyang responsable sa edukasyon sa milyon-milyong kabataan?
Mao kini ang pangutana nga angay tubagon.
Wa nagpasabot nga sad-an na dayon si bise presidente ug kanhi DepEd Secretary Sara Duterte. Ang impeachment proceeding kinahanglan magpabilin nga nakabase sa ebidensiya ug balaod.
Ang audit finding dili awtomatikong conviction, ug ang legal presumption dili pa katapusang pamatuod sa sala. Apan ang due process dili exemption gikan sa accountability.
Sumala sa testimonya ni Wamil, ang Joint Circular No. 2015-01 adunay mga lagda bahin sa liquidation ug accountability sa confidential funds. Kon ang kapakyasan sa pag-liquidate adunay legal nga sangputanan batok sa accountable officer, nan ang maong lagda kinahanglan parehas nga ipatuman—sa ordinaryong kawani man o sa labing gamhanang opisyal.
Ang confidential fund nagpabiling kuwarta sa katawhan.
Apan ngano’ng naay sensitibong operasyon ang DepEd ug ang OPV? Mahimong dili ipahibalo sa publiko ang identidad sa mga informant o sensitibong detalye sa operasyon, apan kinahanglan gihapon adunay hustong dokumentasyon ug mekanismo aron mapamatud-an nga ang kuwarta gigamit alang sa legal ug awtorisadong katuyoan.