Gihimakak ni Cebu City Mayor Nestor Archival ang mga nanggawas nga taho nga nagsugod na sa pagdawat og basura gikan sa mga pribadong establisimento ang Prime Integrated Waste Solutions (PWS) sa Barangay Binaliw.
Matod sa mayor, wala siya makadawat og opisyal nga pahibalo o kumpirmasyon bahin sa maong operasyon, dungan sa pag-ingon nga sa iyang nasayran, anaa pa sa hugna sa pagpangandam ang maong pasilidad.
“Wala. Sa akong tan-aw wala sila nag-operate; nag-ingon lang sila nga abli na kini,” matod ni Archival atol sa press conference niadtong Lunes, Mayo 4, 2026.
Dugang niya, ang kagamhanan sa dakbayan wala pa makadawat og klarong kompirmasyon sa operasyon gikan sa operator.
Gitubag sab niya ang pangutana kon ngano nga wala mapahibalo ang Konseho sa dakbayan, diin iyang giingon nga siya mismo wala’y impormasyon nga ikahatag.
“Unsaon nako pagpahibawo sa konseho kon ako mismo wala masayod?” matod niya.
Apan sa dihang gipahibalo siya nga ang mga representante sa PWS nanganlan na sa usa ka executive session sa Konseho nga duna na’y limitadong pagdawat og basura, si Archival niingon nga basin kabahin pa kini sa pagsuway sa sistema o “testing.”
Matod sa mayor, bisan unsa nga kalihukan sa landfill kinahanglan pa nga moagi sa saktong validation ug koordinasyon sa mga regulatory agencies aron maseguro nga kini luwas ug nagsunod sa balaod. Gipahugtan niya nga ang kaluwasan maoy nag-unang prayoridad sa dakbayan, ilabi na alang sa mga garbage haulers ug mga kawani nga direktang maladlad sa operasyon sa landfill.
“Dili lang nato basta-basta ilabay ang basura didto nga dili maseguro ang kaluwasan. Ang labing importante mao ang kinabuhi sa matag Sugboanon, ilabi na ang atong mga drayber,” asoy niya.
Giandam na sab sa dakbayan ang usa ka executive order nga magtukod og mga interim protocol alang sa solid waste management, safety validation sa landfill, ug ang pagmugna og waste crisis task force.
Bisan pa man nga limpyo na ang mga nag-unang dalan sa siyudad, giangkon ni Archival nga duna pa’y hagit sa level sa mga barangay tungod sa pagkolekta sa basura.
Nanawagan sab siya sa kooperasyon sa publiko sa pagmintinar sa kalimpyo tungod kay duna’y mga higayon nga limpyo sa buntag apan mahugaw na sab pag-abot sa hapon.
Ang isyu sa pagbalik sa operasyon nitumaw human ang Department of Environment and Natural Resources (DENR) niluwat og partial lifting sa cease-and-desist order (CDO) alang sa Binaliw landfill.
Ang maong pag-alsa sa order nagtugot lamang sa limitadong operasyon sulod sa usa ka designated interim cell ubos sa estriktong kondisyon.
Kahinumdoman nga ang landfill sa Barangay Binaliw gipasira human sa trahedya sa trash slide niadtong Enero 8, 2026, nga nikalas og 36 ka kinabuhi nga maoy hinungdan sa lawom nga imbestigasyon sa kaluwasan ug kalig-on sa maong dapit. / CAV