Kapin na sa 40 ka tuig human sa Martial Law, apan nagpabilin gihapon ang hulga sa prensa. Niadtong panahuna, brutal ang pagpugong sa kamatuoran. Karon, ang mga hulga dili na kaayo makita, apan pareho gihapon ka peligro.
Panahon sa diktadurya ni Marcos, ang sensura direkta ug malupigon. Apil ang lokal nga mga mantalaan sa Sugbo: lima ka community press ang gipahunong kalit, duha ka mga editor ang gipreso ug giimbestigar, ug daghang balita ang napugngan sa wala pa mapatik.
Ang pakigbisog alang sa gawasnong pamantalaan mao ug nagpabilin nga sentro sa pakigbisog alang sa demokrasya. Ang mga nisukol nagpahinumdom kanato nga ang kagawasan, kon isurender, lisod na kaayo mabawi.
Karon, nag-usab ang pamaagi sa pag-atake. Imbes kagabhion nga mga raid, ang mga mamamahayag karon nag-atubang og online harassment, politikal nga pagpang-target, ug mga kaso nga gituyo aron kahuroton ang limitado nilang rekurso.
Imbes sirad-an ang mga imprentahan, ang giatubang mao ang algorithmic manipulation, tinuyo nga disinformation campaigns, ug hilom nga mga presyur sa ekonomiya nga nagduso sa gagmay nga mga newsroom sa daplin sa pagkalugi.
Bisan ang mga makita nga yano lang nga regulasyon sa digital usahay gigamit aron hadlukon ang mga tigbalita. Niining kahimtanga, ang kaugalingong pagsensura — bunga sa kahadlok ug dili sa balaod — makapahimong hilom sa kamatuoran sama sa gibuhat sa Martial Law kaniadto.
Ang mga batan-ong journalist sa Cebu mismo makasinati sa mga risgo. Gikabalak-an nila ang trolls nga nagbaha sa ilang mga inbox. Wala’y igong legal nga proteksyon, ug ubos ra ang sweldo. Daghan ang nibiya sa propesyon, ug kini naglisod sa pagdani og bag-ong mga talento.
Ang pagpanalipod sa press freedom dili lang responsibilidad sa media. Kinahanglan usab ang aktibo nga partisipasyon sa matag lungsoranon. Ang kasaysayan nagpakita nga ang kagawasan mawala dili lang tungod sa mga autoritaryan, apan tungod usab sa pagpabaya sa publiko.
Kinahanglan nga molihok kita karon. Suportahe ang independenteng journalism pinaagi sa pag-subscribe ug pagpakigbahin sa imong tingog.
Hagiton ang disinformation. Tudloi ang umaabot nga henerasyon nga ang kamatuoran usa ka katungod nga angay panalipdan. Ang press freedom nakab-ot pinaagi sa kaisog ug sakripisyo, busa dili kita ang henerasyon nga mawala kini tungod sa pagpabaya.